పరాయి భాషగా వచ్చి... మనసుల మధ్య వారధిగా నిలిచిన ఇంగ్లీషు!

పాలకుల భాషగా అడుగుపెట్టి, ప్రజల భాషగా పరిణామం చెందిన ఒక అద్భుత ప్రయాణం

డా. బి. ఎస్. చక్రవర్తి

---

భాషంటే ఏమిటి? కొన్ని అక్షరాలా? లేక మనిషి ఆత్మకు అద్దమా?

అమ్మ ఒడిలో పడుకున్న పసిబిడ్డకు ప్రపంచమంటే ఏమిటో తెలియదు.

ఆకాశమంటే తెలియదు. సముద్రమంటే తెలియదు. ప్రేమంటే ఏమిటో కూడా తెలియదు.

కానీ అమ్మ గొంతు వినిపిస్తే చాలు, ఆ బిడ్డ ముఖంలో చిరునవ్వు విరుస్తుంది.

అక్కడ మాట లేదు. అక్షరం లేదు. వ్యాకరణం అసలే లేదు.

అయినా భావం ఉంది. అనుబంధం ఉంది. ఒక మనసు మరో మనసుతో మాట్లాడుతోంది.

మనిషి భాషకు పునాది అక్కడే పడింది.

కాలక్రమంలో ఆ శబ్దాలకు అర్థాలు వచ్చాయి. అర్థాలకు అక్షరాలు వచ్చాయి. అక్షరాలు పదాలయ్యాయి. పదాలు వాక్యాలయ్యాయి. వాక్యాలు కథలయ్యాయి. కథలు కావ్యాలయ్యాయి.

ఆ కావ్యాలే నాగరికతలకు చిరునామాలయ్యాయి.

ఒకప్పుడు మనిషి తన అనుభవాన్ని పక్కనున్న మనిషికి మాత్రమే చెప్పగలిగేవాడు. భాష, లిపి, రచన పుట్టిన తరువాత వేల సంవత్సరాల క్రితం జీవించిన మనిషి ఆలోచనను కూడా మనం తెలుసుకోగలుగుతున్నాం.

వాల్మీకి రామాయణం రాసి ఎన్ని శతాబ్దాలు గడిచిపోయాయి!

కానీ రాముడు అడవులకు వెళ్లేటప్పుడు అయోధ్య ప్రజలు అనుభవించిన వేదన ఇప్పటికీ మన హృదయాన్ని కదిలిస్తుంది.

వేమన ఎప్పుడో చెప్పిన మాటలు ఇప్పటికీ మనల్ని ప్రశ్నిస్తాయి.

అల్పుడెపుడు పల్కు నాడంబరముగాను
సజ్జనుండు పల్కు చల్లగాను
కంచు మ్రోగునట్లు కనకంబు మ్రోగునా
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!

ఎంత గొప్ప పరిశీలన!

మనిషి స్వభావాన్ని నాలుగు పాదాల్లో ఎంత అందంగా చెప్పగలిగాడు!

అదే భాష గొప్పతనం.

భాష కేవలం సమాచారాన్ని అందించే సాధనం కాదు. ఒక తరం అనుభవాన్ని మరో తరానికి అందించే జీవనవాహిని.

అలాంటి భాషల్లో ఇంగ్లీషు ప్రయాణం ఎంతో విచిత్రమైనది.

అది భారతదేశానికి మనల్ని ప్రేమించడానికి రాలేదు.

మనల్ని పరిపాలించడానికి వచ్చింది.

కానీ చివరకు మనమే దానిని మన అవసరాలకు అనుగుణంగా మార్చుకున్నాం.

మన స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి ఆయుధంగా వాడుకున్నాం.

మన రాజ్యాంగానికి ఒక భాషగా స్వీకరించాం.

మన శాస్త్రవిజ్ఞానానికి వాహనంగా ఉపయోగించుకున్నాం.

ఇప్పుడు ప్రపంచంతో మాట్లాడటానికి ఒక వారధిగా మార్చుకున్నాం.

ఎంత విచిత్రమైన చరిత్ర!

1. పరాయి నేల నుంచి వచ్చిన విత్తనం... మన నేలలో పెరిగిన వృక్షం

ఇటీవల ఆంధ్ర వైద్య కళాశాల చర్మవ్యాధుల విభాగం మాజీ ఆచార్యులు, విభాగాధిపతి డాక్టర్ జి. రఘురామారావు గారు రాసిన The Indelible Journey of English India: From Colonial Legacy to Modern Integrated India అనే వ్యాసం చదివాను.

ఆయన ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న వేశారు.

ఇన్ని తరాలుగా భారతీయుల జీవితాల్లో భాగమైన ఇంగ్లీషును మన భాషల్లో ఒకటిగా ఎందుకు భావించకూడదు?

ఆ ప్రశ్న నన్ను ఆలోచింపజేసింది.

అసలు ఒక భాష ఎవరిది?

అది పుట్టిన ప్రాంతానిదా?

దాన్ని మొదట మాట్లాడిన ప్రజలదా?

లేక దాన్ని తమ జీవితంలో భాగంగా చేసుకుని, తమ అనుభవాలను అందులో వ్యక్తీకరించిన తరతరాల ప్రజలదా?

ఒక చిన్న ఉదాహరణ.

మన ఇంటి పెరట్లో మామిడి చెట్టు ఉందనుకుందాం.

దాని విత్తనం ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో మనకు తెలియకపోవచ్చు.

కానీ ఆ చెట్టు మన పెరట్లో పెరిగింది. మన పిల్లలకు నీడనిచ్చింది. వేసవిలో పండ్లనిచ్చింది. మన ఇంటి జ్ఞాపకాల్లో భాగమైంది.

ఇప్పుడు ఆ చెట్టు మనది కాదని ఎవరైనా అంటే మనం అంగీకరిస్తామా?

అయితే భాష విషయంలోనూ ఇలాంటి ఆలోచనకు అవకాశం లేదా?

సంస్కృతం భారతీయ నాగరికతతో వేల సంవత్సరాలుగా ముడిపడి ఉంది. ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబంలో దానికి ఉన్న సంబంధాలు ప్రాచీన మానవ వలసలు, భాషల పరిణామం గురించి ఆసక్తికరమైన విషయాలను తెలియజేస్తాయి.

ఇంగ్లీషు చరిత్ర వేరు. భారతదేశంలో దానికి సంస్థాగత ప్రాధాన్యం బ్రిటిష్ పాలనలో పెరిగింది.

ఈ రెండు చరిత్రలను ఒకే గాటన కట్టలేం.

కానీ ఒక విషయం మాత్రం నిజం.

భాష పుట్టిన చోటు దాని చరిత్రను చెబుతుంది. ఆ భాషలో జీవించే ప్రజలు దాని భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తారు.

ఇంగ్లీషు విషయంలో భారతీయులు అదే చేశారు.

2. ఇరవై ఆరు అక్షరాలు... ఎంత విశాలమైన ప్రపంచం!

ఇంగ్లీషు గురించి ఆలోచించినప్పుడల్లా నాకు ఒక చిన్న ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.

కేవలం 26 అక్షరాలు!

అవే అక్షరాలు.

కానీ వాటితో ఎన్ని లక్షల భావాలు!

ఒక వైద్యుడు ప్రాణాపాయంలో ఉన్న రోగి పరిస్థితిని వివరిస్తాడు.

ఒక శాస్త్రవేత్త విశ్వం పుట్టుక గురించి సిద్ధాంతాన్ని రాస్తాడు.

ఒక ప్రేమికుడు తన ప్రియురాలికి ఉత్తరం రాస్తాడు.

ఒక తల్లి దూరంగా ఉన్న బిడ్డకు తన ఆప్యాయతను తెలియజేస్తుంది.

ఒక తత్వవేత్త జీవితం ఎందుకని ప్రశ్నిస్తాడు.

అందరికీ అవే అక్షరాలు!

మన సంగీతంలో ఏడు స్వరాలు మాత్రమే ఉన్నా ఎన్నో వేల రాగాలు, కృతులు, పాటలు పుట్టినట్లే, పరిమిత అక్షరాల నుంచి అపరిమితమైన భావప్రపంచం ఏర్పడుతుంది.

అయితే ఇది ఇంగ్లీషుకు మాత్రమే ఉన్న ప్రత్యేకత కాదు. తెలుగు సహా ప్రతి సంపన్నమైన భాషకూ తనదైన అపారమైన వ్యక్తీకరణ శక్తి ఉంది.

ఇంగ్లీషు ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ప్రపంచంలోని అనేక సంస్కృతుల నుంచి పదాలను స్వీకరించి తన పదసంపదను నిరంతరం విస్తరించుకోవడం.

మన భారతీయ భాషల నుంచి జంగిల్, బంగ్లా, షాంపూ, చట్నీ, పైజామా వంటి పదాలు ఇంగ్లీషులో స్థిరపడ్డాయి.

ఫ్రెంచ్ నుంచి కొన్ని, అరబిక్ నుంచి మరికొన్ని, లాటిన్, గ్రీకు నుంచి అనేక పదాలు వచ్చాయి.

ఇంగ్లీషు పదకోశాన్ని చూస్తే అది ఒక అంతర్జాతీయ సంతలా కనిపిస్తుంది.

ఎక్కడెక్కడి నుంచో వచ్చిన పదాలన్నీ ఒకచోట చేరాయి.

కొన్ని తమ పాత రూపాన్ని మార్చుకున్నాయి. కొన్ని కొత్త అర్థాలను సంతరించుకున్నాయి.

కానీ అన్నీ ఆ భాషను మరింత సుసంపన్నం చేశాయి.

మనుషుల విషయంలోనూ ఇదే సూత్రం వర్తించదా?

ఇతరుల నుంచి నేర్చుకోవడం వల్ల మన గొప్పతనం తగ్గిపోదు.

మరింత పెరుగుతుంది.

తన తలుపులు మూసుకున్న ఇల్లు సురక్షితంగా ఉండవచ్చు. కానీ కిటికీలు తెరిచిన ఇంట్లోకి వెలుతురు, గాలి వస్తాయి.

భాషలకూ కిటికీలు అవసరమే!

3. కొన్ని పదాలు... ఒక జీవితకాలపు అర్థం

ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలో నన్ను ఎక్కువగా ఆకర్షించేది దాని సరళమైన వాక్యాల్లో దాగి ఉన్న భావగాంభీర్యం.

షేక్స్‌పియర్ రాసిన హామ్లెట్ నాటకంలోని ప్రసిద్ధ ప్రశ్న:

To be, or not to be, that is the question.

ఉండాలా? ఉండకూడదా?

ఆరు ఇంగ్లీషు పదాలు.

కానీ వాటి వెనుక మనిషి అస్తిత్వం గురించి అనంతమైన సంఘర్షణ ఉంది.

మన జీవితంలో ఎన్నో సందర్భాల్లో ఈ ప్రశ్న మనకు ఎదురవుతుంది.

ఒక నిర్ణయం తీసుకునేటప్పుడు.

ఒక అన్యాయాన్ని ఎదిరించేటప్పుడు.

మన నమ్మకాలను నిలబెట్టుకోవాల్సినప్పుడు.

జీవితం అర్థం ఏమిటని ప్రశ్నించుకున్నప్పుడు.

ఇక రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ కవితలోని మాటలు చూడండి.

And miles to go before I sleep.

నిద్రపోయే ముందు ఇంకా ఎన్నో మైళ్లు ప్రయాణించాలి.

పైకి చూస్తే ప్రయాణికుడి మాట.

కానీ మనసుతో చదివితే అది మన జీవితమే.

మనకు ఇంకా చేయాల్సిన పనులున్నాయి.

నెరవేర్చాల్సిన కలలున్నాయి.

ఇతరులకు ఇచ్చిన మాటలున్నాయి.

మన బాధ్యతలు పూర్తికాలేదు.

అందుకే ప్రయాణం కొనసాగాలి.

ఎమిలీ డికిన్సన్ మరో అద్భుతమైన రూపకాన్ని సృష్టించింది.

Hope is the thing with feathers.

ఆశకు రెక్కలుంటాయట!

ఎంత అందమైన ఊహ!

ఆశను మనం చూడలేం. తాకలేం. కొలవలేం.

కానీ మనిషి ఎంతటి కష్టంలో ఉన్నా, ఎక్కడో ఒక చిన్న ఆశ అతన్ని నిలబెడుతుంది.

గూడు చెదిరిపోయినా తిరిగి గూడు కట్టుకునే పక్షిలా.

అందుకే ఆశకు రెక్కలున్నాయని కవయిత్రి ఊహించింది.

మన తెలుగు కవిత్వంలోనూ ఇలాంటి అద్భుతమైన భావసంపద ఉంది.

గురజాడ అప్పారావు గారి మాటలు చూడండి.

దేశమంటే మట్టికాదోయ్
దేశమంటే మనుషులోయ్!

ఎంత సరళమైన మాట!

కానీ దేశభక్తి నిర్వచనాన్నే మార్చేసింది.

శ్రీశ్రీ కవిత్వంలో సామాన్యుడి కష్టం విప్లవగీతమవుతుంది.

వేమన పద్యంలో జీవితానుభవం తత్వంగా మారుతుంది.

త్యాగరాజ కీర్తనలో భక్తి సంగీతమవుతుంది.

భాషలు వేరు.

కానీ వాటిలో స్పందించే మానవ హృదయం ఒక్కటే.

ఇంగ్లీషు గొప్పతనం ఇతర భాషలను మించడంలో లేదు. వివిధ భాషల్లో పుట్టిన గొప్ప ఆలోచనలను ప్రపంచమంతా పంచుకునే అవకాశం కల్పించడంలో ఉంది.

4. పాలకుల భాష... స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల ఆయుధం!

చరిత్రలో కొన్ని సంఘటనలు ఎంత విచిత్రంగా ఉంటాయో!

బ్రిటిష్ వారు తమ పరిపాలనా అవసరాల కోసం భారతదేశంలో ఇంగ్లీషు విద్యను ప్రోత్సహించారు.

అదే భాషలో చదువుకున్న భారతీయులు తరువాత బ్రిటిష్ పాలననే ప్రశ్నించారు.

దాదాభాయ్ నౌరోజీ భారతదేశ సంపద ఎలా తరలిపోతోందో ఇంగ్లీషులో ప్రపంచానికి వివరించారు.

గాంధీజీ తన ఆలోచనలను ప్రపంచానికి తెలియజేయడానికి ఇంగ్లీషును ఉపయోగించారు.

నెహ్రూ రాసిన The Discovery of India భారతీయ నాగరికత గురించి ఒక విశిష్టమైన రచనగా నిలిచింది.

వివేకానందుడు 1893లో చికాగోలో చేసిన ప్రసంగం ప్రపంచానికి భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాన్ని పరిచయం చేసింది.

అదే సమయంలో మన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం కేవలం ఇంగ్లీషు వల్లనే విజయవంతం కాలేదు.

తెలుగు, తమిళం, బెంగాలీ, మరాఠీ, హిందీ, ఉర్దూ సహా అనేక భారతీయ భాషల్లో జరిగిన ప్రచారం ప్రజలను ఉద్యమంలో భాగస్వాములను చేసింది.

ఇంగ్లీషు నాయకత్వంలోని అనేక వర్గాలను కలిపింది. ప్రపంచంతో మాట్లాడే అవకాశమిచ్చింది.

మాతృభాషలు ప్రజల హృదయాలను కదిలించాయి.

రెండింటికీ వాటి పాత్ర ఉంది.

ఇక్కడ మనం గుర్తించాల్సిన గొప్ప విషయం ఒకటి ఉంది.

ఒక సాధనం ఎవరి చేతిలో పుట్టిందన్నదానికంటే, అది ఎవరి చేతిలో ఏ ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగపడిందనేది ముఖ్యం.

అణుశక్తితో విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. విధ్వంసాన్ని కూడా సృష్టించవచ్చు.

కత్తితో శస్త్రచికిత్స చేయవచ్చు. హాని కూడా చేయవచ్చు.

అలాగే భాషతో ఆధిపత్యం చెలాయించవచ్చు.

అదే భాషతో స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడవచ్చు.

మనిషి చేతిలో ఉన్న సాధనానికి విలువను నిర్ణయించేది చివరకు మనిషి సంకల్పమే.

5. ఎన్నో భాషలు... ఒకే భారతదేశం!

ఒకసారి మన భారతదేశాన్ని ఊహించుకోండి.

ఉత్తరాన మంచుతో కప్పబడిన హిమాలయాలు.

దక్షిణాన సముద్రపు అలలు.

తూర్పున పచ్చని అడవులు.

పశ్చిమాన ఎడారులు.

ఒక్కో ప్రాంతానికి ఒక్కో భాష.

ఒక్కో భాషకు ఒక్కో యాస.

ఒక్కో యాసలో ఒక్కో జీవనశైలి.

ఒక తెలుగువాడు తమిళనాడుకు వెళ్తే అక్కడి భాష తెలియక ఇబ్బందిపడవచ్చు.

ఒక తమిళుడు పంజాబ్‌కు వెళ్తే అతనికీ అదే పరిస్థితి.

ఒక బెంగాలీ విద్యార్థి కేరళలో చదువుకోవచ్చు.

ఒక మలయాళీ నర్సు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పనిచేయవచ్చు.

ఒక తెలుగు వైద్యుడు ఢిల్లీలో వైద్య సదస్సుకు వెళ్లవచ్చు.

వీళ్లందరూ ఒకరితో ఒకరు ఎలా మాట్లాడుకోవాలి?

డాక్టర్ రఘురామారావు గారు తన వ్యాసంలో రెండు అనుభవాలను వివరించారు.

చెన్నైలో జరిగిన వైద్య సదస్సులో ప్రారంభ కార్యక్రమాలు తమిళంలో జరిగాయి. ఉత్తరప్రదేశ్‌లో జరిగిన మరో సదస్సులో హిందీలో జరిగాయి.

రెండు సందర్భాల్లోనూ భాష తెలియని ప్రతినిధులకు అర్థం చేసుకోవడం కష్టమైంది.

అయితే శాస్త్రీయ ప్రసంగాలు ఇంగ్లీషులో జరగడంతో అందరూ పాల్గొనగలిగారు.

ఇది మన దేశంలో చాలామందికి ఎదురయ్యే అనుభవం.

ఇంగ్లీషు ఇక్కడ ఒక ఉమ్మడి వేదికగా ఉపయోగపడుతుంది.

అయితే దేశాన్ని కలిపే శక్తి ఇంగ్లీషు ఒక్కటే అనుకోవడం కూడా సరైనది కాదు.

మన రాజ్యాంగం, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ, పరస్పర ఆధారిత ఆర్థిక జీవనం, ప్రయాణాలు, సంస్కృతి, సినిమా, క్రీడలు — ఇవన్నీ భారతదేశాన్ని కలిపి ఉంచుతున్నాయి.

ఇంగ్లీషు వాటిలో ఒక ముఖ్యమైన వారధి.

కానీ ఇక్కడ ఒక చిన్న ప్రశ్న ఉంది.

ఆ వారధిపై నడవగలిగేది ఎవరు?

మంచి ఇంగ్లీషు విద్య అందుకున్నవారేనా?

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చదువుకున్నవారికి అవకాశం లేదా?

ఇది మనం ఆలోచించాల్సిన విషయం.

ఒక భాష మనుషులను కలపడానికి ఉపయోగపడాలి. ఆ భాష రాదనే కారణంతో మనుషులను విడదీయకూడదు.

ఇంగ్లీషును ప్రోత్సహించడమంటే మాతృభాషను నిర్లక్ష్యం చేయడం కాదు.

రెండింటికీ సమానమైన గౌరవం ఇవ్వగలగడం మన పరిణతికి నిదర్శనం.

6. అమ్మ భాషలో ఆప్యాయత... ప్రపంచ భాషలో అవకాశం

మన జీవితంలో కొన్ని అనుభవాలను మాతృభాషలో చెప్పుకున్నప్పుడే వాటికి పూర్తి జీవం వస్తుంది.

ఒక ఉదాహరణ.

చాలా సంవత్సరాల తరువాత ఇంటికి వచ్చిన కొడుకును చూసి తల్లి అంటుంది.

"నాన్నా! చిక్కిపోయావురా! సరిగ్గా తింటున్నావా?"

ఆ మాటల్లో ఎంత ప్రేమ ఉందో!

అక్కడ తల్లి కొడుకు బరువును మాత్రమే అడగడం లేదు.

అతని ఆరోగ్యం గురించి ఆరాటపడుతోంది.

అతను దూరంగా ఉన్న రోజులన్నింటినీ ఒక్క ప్రశ్నలో కలిపేస్తోంది.

ఇంగ్లీషులో దాన్ని అనువదించవచ్చు.

కానీ ఆ పలకరింపులోని యాస, గొంతులోని కంపనం, ఆప్యాయత — ఇవన్నీ అచ్చంగా మరో భాషలోకి తీసుకెళ్లడం కష్టం.

అలాగే ఇంగ్లీషులోని కొన్ని భావాలను తెలుగులోకి అనువదించినప్పుడు వాటి ప్రత్యేకమైన సొగసు కొంత మారిపోవచ్చు.

Serendipity.

అనుకోకుండా ఒక విలువైన విషయాన్ని కనుగొనడం.

Bittersweet.

సంతోషం, బాధ రెండూ కలిసిన అనుభూతి.

Nostalgia.

గడిచిపోయిన రోజుల జ్ఞాపకాల్లో దాగి ఉన్న తీయని దిగులు.

ఇవి ఇంగ్లీషు మాత్రమే వ్యక్తీకరించగల భావాలు కావు. మన తెలుగులోనూ వాటిని అందంగా చెప్పగలం.

కానీ ఒక్కో భాష ఒక్కో భావాన్ని తనదైన పద్ధతిలో మలుస్తుంది.

అదే భాషా సౌందర్యం.

తెలుగును తరచూ Italian of the East అని పిలుస్తారు.

దాని అజంత స్వభావం, పదాల చివర స్వరాలు వినిపించే తీరు, మాధుర్యం ఈ పోలికకు కారణాలుగా చెప్పబడతాయి.

తెలుగు పలుకుల్లో ఒక సంగీతం ఉంటుంది.

మన జానపద గీతాల్లో, పద్యాల్లో, కీర్తనల్లో ఆ సంగీతం స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది.

అలాంటి మాతృభాషను ప్రేమిస్తూ ఇంగ్లీషును నేర్చుకోవడంలో తప్పేముంది?

మన ఇంటి తలుపు తెరిచి బయట ప్రపంచాన్ని చూడటం వల్ల మన ఇంటిపై ప్రేమ తగ్గిపోదు కదా!

మాతృభాష మనకు మూలాలు ఇస్తుంది. ఇతర భాషలు మనకు రెక్కలు ఇస్తాయి.

మూలాలు లేకపోతే చెట్టు నిలబడదు.

రెక్కలు లేకపోతే పక్షి ఎగరలేదు.

మనిషికి రెండూ అవసరమే.

7. వైద్యుడిగా నేను చూసిన భాష శక్తి

వైద్యవృత్తిలో నాకు ఒక విషయం స్పష్టంగా అర్థమైంది.

విజ్ఞానానికి సరిహద్దులు ఉండవు.

ఒక దేశంలో జరిగిన పరిశోధన మరొక దేశంలో ఒక చిన్నారి ప్రాణాన్ని కాపాడవచ్చు.

ఒక శాస్త్రవేత్త కొత్త టీకాను అభివృద్ధి చేస్తాడు.

మరో దేశంలో పరిశోధకులు దాని ప్రభావాన్ని పరీక్షిస్తారు.

మూడో దేశంలో వైద్యులు దాన్ని తమ రోగులకు అందుబాటులోకి తీసుకువస్తారు.

ఈ ప్రయాణంలో ఇంగ్లీషు ఎంతో ముఖ్యమైన సమాచార మాధ్యమంగా పనిచేస్తోంది.

మన ఆసుపత్రిలో ఒక నవజాత శిశువు తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో చేరిందనుకుందాం.

ఆ బిడ్డకు ఏ చికిత్స చేయాలో నిర్ణయించేటప్పుడు మనం చదివిన పరిశోధనలు, అంతర్జాతీయ మార్గదర్శకాలు, ఇతర వైద్యుల అనుభవాలు ఉపయోగపడతాయి.

ఆ జ్ఞానం ప్రపంచంలో ఎక్కడ పుట్టిందనేది ముఖ్యం కాదు.

ఆ బిడ్డ ప్రాణాన్ని కాపాడటానికి అది ఎంత ఉపయోగపడిందనేదే ముఖ్యం.

అయితే ఒక విషయం మరచిపోకూడదు.

ఇంగ్లీషు విజ్ఞానానికి వాహనం మాత్రమే. విజ్ఞానానికి మూలం కాదు.

ప్రకృతి ఇంగ్లీషులో మాట్లాడదు.

గురుత్వాకర్షణకు భాష లేదు.

మన గుండె కొట్టుకోవడానికి వ్యాకరణం అవసరం లేదు.

సూక్ష్మజీవి తెలుగు మాట్లాడే రోగిని ఒకలా, ఇంగ్లీషు మాట్లాడే రోగిని మరోలా ప్రభావితం చేయదు.

శాస్త్రం ప్రకృతిని అర్థం చేసుకునే మానవ ప్రయత్నం.

ఇంగ్లీషు ఆ ప్రయత్నంలో జ్ఞానాన్ని పంచుకోవడానికి ఉపయోగపడే ఒక శక్తిమంతమైన సాధనం.

అంతే.

ఇక్కడ నాకు మన విద్యావ్యవస్థ గురించి కూడా ఒక ఆలోచన కలుగుతుంది.

ఒక గ్రామీణ విద్యార్థి ఇంగ్లీషులో సరిగ్గా మాట్లాడలేకపోతున్నాడనుకుందాం.

అంతమాత్రాన అతనికి తెలివితేటలు లేవని అనగలమా?

అతనికి సరైన అవకాశం లభించకపోవచ్చు.

అతనిలో అద్భుతమైన శాస్త్రీయ ఆలోచన ఉండవచ్చు.

మన బాధ్యత అతని ఆలోచనకు భాషను అందించడం.

భాష తెలియదని అతని ఆలోచనను తిరస్కరించడం కాదు.

8. ఇప్పుడు కృత్రిమ మేధ వచ్చేసింది... భాషల భవిష్యత్తు ఏమిటి?

ఇక్కడ కథ ఒక ఆసక్తికరమైన మలుపు తిరుగుతోంది.

శతాబ్దాలుగా ప్రపంచ విజ్ఞానాన్ని అందుకోవాలంటే ఒక అంతర్జాతీయ భాష నేర్చుకోవడం ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉండేది.

కానీ ఇప్పుడు కృత్రిమ మేధ మన ముందుకు వచ్చింది.

ఒక తెలుగు విద్యార్థి తెలుగులోనే ప్రశ్న అడగగలడు.

"క్వాంటం భౌతికశాస్త్రంలో కణం ఒకేసారి రెండు స్థితుల్లో ఉండటం అంటే ఏమిటి?"

కృత్రిమ మేధ ఆ ప్రశ్నను అర్థం చేసుకుని, ప్రపంచంలోని వివిధ భాషల్లో అందుబాటులో ఉన్న విజ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని తెలుగులో వివరించగలదు.

ఒక రైతు తన పంటకు వచ్చిన తెగులు గురించి తన భాషలో అడగవచ్చు.

ఒక వైద్యుడు విదేశీ పరిశోధనను తన మాతృభాషలో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ఒక తెలుగు రచయిత తన ఆలోచనలను ప్రపంచ పాఠకులకు చేరువ చేయవచ్చు.

ఇవి ఒకప్పుడు చాలా కష్టమైన పనులు.

ఇప్పుడు క్రమంగా సులభమవుతున్నాయి.

అయితే కృత్రిమ మేధ అనువాదాలు ఎప్పుడూ పూర్తిగా సరైనవని భావించకూడదు. ముఖ్యంగా వైద్య, న్యాయ, సాంకేతిక విషయాల్లో పొరపాట్లు జరిగే అవకాశం ఉంది.

అయినా ఈ సాంకేతిక పరిణామం మనకు ఒక కొత్త అవకాశాన్ని చూపిస్తోంది.

భవిష్యత్తులో ప్రపంచ విజ్ఞానాన్ని అందుకోవడానికి ప్రతి ఒక్కరూ తప్పనిసరిగా ఒకే భాషలో నిష్ణాతులు కావాల్సిన అవసరం తగ్గవచ్చు.

అప్పుడు ఇంగ్లీషు ప్రాధాన్యం తగ్గిపోతుందా?

పూర్తిగా కాదు.

ఎందుకంటే భాష కేవలం సమాచార మార్పిడి మాత్రమే కాదు.

అది మానవ సంబంధం.

ఒకరితో నేరుగా మాట్లాడటం, వారి హాస్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, వారి భావోద్వేగాన్ని అనుభవించడం — ఇవన్నీ అనువాదానికి మించిన అనుభవాలు.

కానీ ఒక గొప్ప మార్పు మాత్రం సాధ్యమవుతుంది.

భాష తెలియకపోవడం వల్ల విజ్ఞానం అందకుండా పోయే పరిస్థితిని మనం కొంతవరకు అధిగమించవచ్చు.

అది ఎంత గొప్ప ప్రజాస్వామ్యీకరణ!

విజ్ఞానం కొందరి సొత్తుగా కాకుండా అందరికీ అందుబాటులోకి రావడం.

మానవ నాగరికతలో ఇది మరో ముఖ్యమైన ముందడుగు కావచ్చు.

9. భాషను ప్రేమించడం అంటే ఇతర భాషలను ద్వేషించడం కాదు

ఈ మధ్య భాషల గురించి జరిగే చర్చల్లో ఒక విచిత్రమైన ధోరణి కనిపిస్తోంది.

ఒక భాషను గొప్పగా చెప్పాలంటే మరో భాషను చిన్నచూపు చూడాలనే భావన.

తెలుగు గొప్పదంటే హిందీని విమర్శించాలా?

హిందీని ప్రోత్సహించాలంటే తమిళాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయాలా?

సంస్కృతాన్ని గౌరవించాలంటే ఇంగ్లీషును తిరస్కరించాలా?

ఇంగ్లీషు నేర్చుకుంటే మాతృభాషపై ప్రేమ తగ్గిపోతుందా?

ఎందుకు ఈ విభజన?

మనిషి మనసు అంత చిన్నదా?

ఒక తల్లి తన ఇద్దరు పిల్లలను ప్రేమించగలదు.

ఒక మనిషి తన ఊరిని ప్రేమిస్తూ దేశాన్ని ప్రేమించగలడు.

దేశాన్ని ప్రేమిస్తూ ప్రపంచ మానవాళిని కూడా ప్రేమించగలడు.

అలాగే ఒకటి కంటే ఎక్కువ భాషలను ప్రేమించడంలో విరోధం ఏముంది?

భాష అనేది గుర్తింపు.

కానీ అది గోడగా మారకూడదు.

మన సంస్కృతిని కాపాడుకోవడం అవసరం.

కానీ ఇతర సంస్కృతులను అర్థం చేసుకోవడం కూడా అంతే అవసరం.

ఒకే కిటికీ నుంచి ప్రపంచాన్ని చూసేవాడికి కనిపించేది పరిమితమైన దృశ్యం.

ఇంటి నాలుగు వైపులా కిటికీలు తెరిస్తే నాలుగు దిక్కుల ప్రపంచం కనిపిస్తుంది.

భాషలు ఆ కిటికీలు.

ఎన్ని భాషలు నేర్చుకుంటే అంత విస్తృతమైన మానవ అనుభవాన్ని తెలుసుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.

అందుకే భాషా వైవిధ్యం మన బలహీనత కాదు.

అది మన సంపద.

10. ఇంగ్లీషు నిజంగా భారతీయ భాషేనా?

ఇప్పుడు మనం మొదట వేసుకున్న ప్రశ్న దగ్గరకు తిరిగి వద్దాం.

ఇంగ్లీషును భారతీయ భాషగా పరిగణించవచ్చా?

దానికి సమాధానం చెప్పేముందు భారతీయ భాష అంటే ఏమిటో నిర్ణయించుకోవాలి.

భారతదేశంలోనే పుట్టిన భాష అని అర్థమైతే ఇంగ్లీషు ఆ నిర్వచనంలోకి రాదు.

కానీ భారతీయుల జీవితాల్లో భాగమై, వారి సాహిత్యానికి, విద్యకు, ఆలోచనలకు, పాలనకు, ప్రపంచ సంబంధాలకు ఉపయోగపడుతున్న భాష అని అర్థమైతే ఇంగ్లీషుకు ఆ గుర్తింపులో స్థానం ఉంది.

మన రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూలులో గుర్తించిన 22 భాషల్లో ఇంగ్లీషు లేదు.

అయితే కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక కార్యకలాపాలు, చట్టాలు, ఉన్నత న్యాయవ్యవస్థలో ఇంగ్లీషుకు ముఖ్యమైన పాత్ర కొనసాగుతోంది.

రాజ్యాంగపరమైన గుర్తింపు ఒక విషయం.

సాంస్కృతికంగా ప్రజల జీవితాల్లో స్థానం సంపాదించుకోవడం మరో విషయం.

రెండింటినీ ఒకటిగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు.

ఒక భాషకు అధికారిక గుర్తింపు ఉండకపోయినా, ప్రజల జీవితాల్లో అది లోతుగా పాతుకుపోవచ్చు.

అందుకే డాక్టర్ రఘురామారావు గారి ప్రశ్నకు నాకు కనిపించే సమాధానం ఇది.

ఇంగ్లీషు భారతదేశంలో పుట్టలేదు.

కానీ భారతదేశం దానిని కేవలం పరాయి భాషగా ఉంచలేదు.

దాన్ని తన అవసరాలకు అనుగుణంగా మార్చుకుంది.

భారతీయ రచయితలు ఇంగ్లీషులో ప్రపంచస్థాయి సాహిత్యాన్ని సృష్టించారు.

భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు ఆ భాషలో తమ పరిశోధనలను ప్రపంచానికి అందించారు.

భారతీయులు తమ అనుభవాలతో ఇంగ్లీషుకు కొత్త రూపాన్ని ఇచ్చారు.

అంటే ఇంగ్లీషు భారతదేశాన్ని ప్రభావితం చేసింది.

భారతదేశం కూడా ఇంగ్లీషును ప్రభావితం చేసింది.

ఇది ఏకపక్ష ప్రయాణం కాదు.

రెండు సంస్కృతుల మధ్య జరిగిన దీర్ఘకాలిక పరస్పర మార్పిడి.

ఉపసంహారం: భాషకు జన్మస్థలం ఉంటుంది... కానీ దాని ప్రయాణానికి సరిహద్దులు ఉండవు!

మనిషి జీవితమే ఒక ప్రయాణం.

పుట్టిన ఊరు మనకు ఒక గుర్తింపునిస్తుంది.

కానీ మనం అక్కడే ఆగిపోము.

చదువుకుంటాం. ప్రయాణిస్తాం. కొత్త మనుషులను కలుస్తాం. కొత్త అనుభవాలను సంపాదిస్తాం.

కొన్నిసార్లు మనం పుట్టిన ఊరికంటే దూరంగా ఉన్న ప్రదేశంలోనే మన జీవితానికి కొత్త అర్థం దొరుకుతుంది.

భాషల ప్రయాణం కూడా అంతే.

అవి ఒక ప్రాంతంలో పుడతాయి.

కాలంతో పాటు మారుతాయి.

ఇతర భాషలతో కలుస్తాయి.

కొత్త పదాలను స్వీకరిస్తాయి.

కొత్త తరాల ఆలోచనలకు వాహనాలవుతాయి.

ఇంగ్లీషు భారతదేశానికి వచ్చిన చరిత్రలో వలసపాలన ఉంది.

దాన్ని మనం మరచిపోకూడదు.

కానీ ఆ చరిత్రతోనే దాని ప్రయాణం ముగిసిపోలేదు.

స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో అది ఒక సాధనమైంది.

స్వతంత్ర భారతదేశంలో పరిపాలన, విద్య, న్యాయం, శాస్త్రవిజ్ఞాన రంగాల్లో తన స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.

ప్రపంచంతో భారతదేశాన్ని కలిపే భాషల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.

ఇప్పుడు కృత్రిమ మేధ యుగంలో భాషల మధ్య గోడలు మరింత తగ్గే అవకాశం కనిపిస్తోంది.

ఈ పరిణామాలన్నింటినీ చూస్తుంటే నాకు ఒక విషయం అనిపిస్తుంది.

మనిషి గొప్పతనం ఒక భాషను మాట్లాడగలగడంలో మాత్రమే లేదు.

మరో మనిషి చెప్పేది అర్థం చేసుకోవాలనే ప్రయత్నంలో ఉంది.

అర్థం చేసుకోవాలనే తపన లేకపోతే ఒకే భాష మాట్లాడే ఇద్దరు మనుషులు కూడా పరాయివాళ్లే.

ఆ తపన ఉంటే భిన్నమైన భాషలు మాట్లాడే ఇద్దరు మనుషులు కూడా దగ్గరవుతారు.

భాష మనుషుల మధ్య గోడ కాకూడదు.

వారధి కావాలి.

తెలుగు మనకు అమ్మ పలుకుల మాధుర్యాన్ని ఇస్తుంది.

ఇంగ్లీషు ప్రపంచంతో సంభాషించే అవకాశాన్ని ఇస్తుంది.

మిగిలిన భాషలు మానవ నాగరికతలోని మరెన్నో అందాలను మనకు పరిచయం చేస్తాయి.

వాటన్నింటినీ మనం గౌరవించగలిగితే మన ఆలోచన మరింత విశాలమవుతుంది.

చివరగా ఒక చిన్న ఊహ.

ఒక మహావృక్షాన్ని చూడండి.

దాని మూలాలు భూమిలో లోతుగా పాతుకుపోయి ఉంటాయి.

కొమ్మలు ఆకాశం వైపు విస్తరిస్తాయి.

వేర్లు చెట్టును నిలబెడతాయి.

కొమ్మలు వెలుతురును అందుకుంటాయి.

వాటిలో ఏది ఎక్కువ గొప్పది?

అలాంటి ప్రశ్నకే అర్థం లేదు.

రెండూ కలిసి ఉన్నప్పుడే చెట్టు జీవిస్తుంది.

మనిషి కూడా అంతే.

మాతృభాష మన మూలం. ప్రపంచ భాషలు మన విస్తరణ.

మూలాలను మరచిపోకుండా ఆకాశాన్ని అందుకోవడమే నిజమైన అభివృద్ధి.

అందుకే ఇంగ్లీషును మనం ఆరాధించాల్సిన అవసరం లేదు.

ద్వేషించాల్సిన అవసరమూ లేదు.

దాని చరిత్రను అర్థం చేసుకోవాలి.

దాని శక్తిని ఉపయోగించుకోవాలి.

దాని ద్వారా ప్రపంచాన్ని తెలుసుకోవాలి.

అదే సమయంలో మన మాతృభాషల సౌందర్యాన్ని, సంపదను తరువాతి తరాలకు అందించాలి.

ఎందుకంటే చివరకు భాషలన్నీ మనిషి సృష్టించినవే.

మనిషి కోసం సృష్టించినవే.

మనిషిని మనిషికి దగ్గర చేయగలిగినప్పుడే వాటి ప్రయోజనం నెరవేరుతుంది.

ఇంగ్లీషు మన దేశానికి పాలకుల భాషగా వచ్చింది.

కాలక్రమంలో ప్రపంచానికి ఒక కిటికీగా మారింది.

ఈరోజు మన భిన్నత్వాల మధ్య ఒక వారధిగా నిలిచింది.

దాని పుట్టుక పరాయి నేలలో జరిగి ఉండవచ్చు.

కానీ దాని ప్రయాణంలో భారతదేశం ఒక చెరగని అధ్యాయాన్ని రాసింది.

అదే ఈ భాష ప్రయాణంలోని అసలైన విశేషం.

అదే మనం గుర్తించాల్సిన చరిత్ర.

అదే మనం తరువాతి తరాలకు అందించాల్సిన సందేశం.

ఆంధ్ర వైద్య కళాశాల చర్మవ్యాధుల విభాగం మాజీ ఆచార్యులు, విభాగాధిపతి డాక్టర్ జి. రఘురామారావు గారు రచించిన “The Indelible Journey of English India: From Colonial Legacy to Modern Integrated India” అనే ఆలోచనాత్మక వ్యాసం ప్రేరణతో ఈ స్వతంత్ర రచన. భాష, భారతీయత, జాతీయ సమైక్యత గురించి ఒక ముఖ్యమైన చర్చకు దారితీసిన రఘురామారావు గారికి హృదయపూర్వక అభినందనలు.

డా. బి. ఎస్. చక్రవర్తి

ప్రొఫెసర్ & విభాగాధిపతి
చిన్నపిల్లల వైద్య విభాగం
ఆంధ్ర వైద్య కళాశాల – కింగ్ జార్జ్ ఆసుపత్రి
విశాఖపట్నం

---

చదవండి. ఆలోచించండి.
నచ్చితే ఇతరులతో పంచుకోండి.