కృత్రిమ మేధతో రచనలు — మనిషి తన సృజనాత్మకతను కోల్పోతున్నాడా? లేక కొత్త రెక్కలు తొడుక్కుంటున్నాడా?

డా. బి. ఎస్. చక్రవర్తి
8 అక్టోబర్ 2026

కలం నుంచి కంప్యూటర్ వరకు... ఇప్పుడు కృత్రిమ మేధ వరకు.
మారుతున్నది రచనా సాధనమా? లేక రచయిత అస్తిత్వమేనా?

---

ఇటీవల ఒక సాహిత్య పత్రికలో అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ రచయిత శ్రీ గుడిపూడి సూర్యం గారు కృత్రిమ మేధ సహాయంతో రచనలు చేయడంపై వ్యక్తం చేసిన ఆందోళనను చూశాను.

ఆయన ఆవేదనలో నిజాయితీ ఉంది. సాహిత్యంపై ప్రేమ ఉంది. రచయిత తన రచనలో పెట్టే మానసిక శ్రమకు, అనుభవానికి, సృజనాత్మకతకు తగిన విలువ ఉండాలనే ఆకాంక్ష ఉంది.

కృత్రిమ మేధ వచ్చాక రచయిత అవసరం తగ్గిపోతుందా? రచనలో మానవీయ స్పర్శ మాయమవుతుందా? వ్యాపార ప్రయోజనాల కోసం యంత్రాలు తయారుచేసిన రచనలు సాహిత్యాన్ని ఆక్రమిస్తాయా? మానవ అనుభవం నుంచి పుట్టిన రచనకు, కంప్యూటర్ సృష్టించిన రచనకు ఒకే విలువ ఇవ్వగలమా?

ఇవన్నీ ఆలోచించవలసిన ప్రశ్నలే.

ముఖ్యంగా ఆయన చెప్పిన ఒక పోలిక నన్ను ఆలోచింపజేసింది.

కృత్రిమ మేధతో సృష్టించిన సాహిత్యం కృత్రిమ తీపి పదార్థం లాంటిదని!

నిజమే. పంచదార తీపికి, కృత్రిమ తీపికి తేడా ఉండవచ్చు. కానీ ఇక్కడ మనం ఒక ప్రశ్న వేసుకోవాలి.

మనకు కావలసింది తీపా? లేక ఆ తీపిని తయారుచేసిన పద్ధతా?

అంతకంటే ముఖ్యంగా, ఆ తీపిని ఆస్వాదించేది ఎవరు?

ఈ ప్రశ్నల నుంచే నా ఆలోచన మొదలైంది.

1. ఎద్దుల బండి నుంచి విమానం వరకు

ఒకప్పుడు మనిషి ప్రయాణానికి ఎద్దుల బండిని ఉపయోగించేవాడు. తరువాత గుర్రపు బండ్లు వచ్చాయి. రైళ్లు, మోటారు వాహనాలు, విమానాలు వచ్చాయి.

ఎద్దుల బండిలో ప్రయాణించేటప్పుడు ప్రకృతిని దగ్గరగా చూడగలిగేవాళ్లం. పక్షుల కిలకిలారావాలు వినగలిగేవాళ్లం. చెట్ల నీడలో విశ్రాంతి తీసుకునేవాళ్లం.

ఆ అనుభవానికి ఒక అందం ఉంది.

కానీ ఆ అందాన్ని కాపాడుకోవడానికి మనం ఇప్పటికీ విశాఖపట్నం నుంచి హైదరాబాద్‌కు ఎద్దుల బండిలోనే వెళ్లాలా?

విమానం ఎక్కితే ప్రయాణంలోని మానవీయత పోతుందా?

అలా అనుకోం కదా!

అలాగే ఒకప్పుడు ఉత్తరాలు చేతితో రాసేవాళ్లం. దస్తూరి చూసి మనిషిని గుర్తుపట్టేవాళ్లం. ఆ ఉత్తరాల్లో ఒక ఆత్మీయత ఉండేది.

తరువాత టైప్‌రైటర్ వచ్చింది. కంప్యూటర్ వచ్చింది. ఈమెయిల్ వచ్చింది.

ఇప్పుడు మనం చేతితో రాయకపోయినా ప్రేమను వ్యక్తపరచగలం. బాధను పంచుకోగలం. ఒక మంచి ఆలోచనను ప్రపంచానికి తెలియజేయగలం.

సాధనం మారినంత మాత్రాన భావం మారిపోదు.

అయితే కృత్రిమ మేధను కూడా కేవలం మరో టైప్‌రైటర్‌గా భావించడం సరికాదు.

టైప్‌రైటర్ మనం చెప్పిన అక్షరాలను ముద్రిస్తుంది. కృత్రిమ మేధ మాత్రం మనం అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానం వెతుకుతుంది. ఆలోచనలను క్రమబద్ధీకరిస్తుంది. కొన్నిసార్లు మనం ఊహించని పోలికలను, వాక్యాలను, కథలను కూడా సృష్టిస్తుంది.

అందుకే ఇది గతంలో వచ్చిన సాధనాల కంటే భిన్నమైనది.

అయితే భిన్నమైనదంతా ప్రమాదకరమైనదేనా?

2. రచయిత గొప్పతనం అతను పడిన కష్టంలో ఉందా? సృష్టించిన భావంలో ఉందా?

ఒక రచయిత మంచి కథ రాయడానికి పది రోజులు తీసుకున్నాడనుకుందాం.

మరొక రచయిత అదే స్థాయి కథను కృత్రిమ మేధ సహాయంతో రెండు గంటల్లో పూర్తి చేశాడనుకుందాం.

మొదటి కథ గొప్పదనీ, రెండో కథ తక్కువదనీ కేవలం సమయాన్ని బట్టి నిర్ణయించగలమా?

ఒక శిల్పి ఉలి, సుత్తితో నెలరోజులు కష్టపడి ఒక విగ్రహం చెక్కాడు. మరొకరు ఆధునిక యంత్రాలతో అదే నాణ్యత కలిగిన విగ్రహాన్ని రెండు రోజుల్లో తయారుచేశారు.

ఇక్కడ మనం దేనిని ప్రశంసించాలి?

శ్రమనా? కళనా? ఫలితాన్నా?

మూడింటికీ వాటి విలువ ఉంది.

కానీ సాహిత్యంలో మరో అంశం ఉంది.

అది అనుభవం.

ఒక తల్లి తన బిడ్డను కోల్పోయిన బాధను వర్ణిస్తూ రాసిన నాలుగు వాక్యాలు, కృత్రిమ మేధ రాసిన నాలుగు వందల వాక్యాల కంటే లోతుగా మనసును తాకవచ్చు.

ఎందుకంటే ఆ నాలుగు వాక్యాల వెనుక ఒక జీవితం ఉంది.

అయితే అదే తల్లి తన బాధను మాటల్లో చెప్పలేకపోతే?

ఆమె అనుభవాన్ని కృత్రిమ మేధ సహాయంతో అందమైన భాషలో వ్యక్తపరిస్తే, ఆ రచనలోని మానవీయత పోతుందా?

లేదు.

అక్కడ అనుభవం మనిషిది. భావం మనిషిది. వ్యక్తీకరణలో సాంకేతికత సహాయం చేసింది.

అది కృత్రిమమైన అనుభవం కాదు.

మనిషి అనుభవానికి యంత్రం ఇచ్చిన భాష.

ఇదే మనం గుర్తించవలసిన ముఖ్యమైన తేడా.

3. కృత్రిమ మేధ రచయితను సోమరిని చేస్తుందా?

ఈ ఆందోళనలో కొంత నిజం ఉంది.

ఒక విద్యార్థి ప్రతి గణిత సమస్యకు కాలిక్యులేటర్ ఉపయోగిస్తే, కనీస లెక్కలు చేయగల సామర్థ్యం తగ్గిపోవచ్చు.

అలాగే ప్రతి చిన్న ఆలోచనకూ కృత్రిమ మేధపై ఆధారపడితే, మనిషి స్వతంత్రంగా ఆలోచించే అలవాటు బలహీనపడవచ్చు.

కానీ అదే కాలిక్యులేటర్ ఒక శాస్త్రవేత్తకు సంక్లిష్టమైన లెక్కలను వేగంగా చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

అంటే సమస్య కాలిక్యులేటర్‌లో లేదు.

దాన్ని ఎవరు, ఎందుకు, ఎలా ఉపయోగిస్తున్నారనే దానిలో ఉంది.

కృత్రిమ మేధ విషయంలోనూ అంతే.

ఒక వ్యక్తి తనకు తెలియని అంశంపై కృత్రిమ మేధతో వ్యాసం రాయించి, ఒక్కసారి కూడా చదవకుండా తన పేరుతో ప్రచురిస్తే అది రచనా బాధ్యతను విస్మరించడమే.

మరో వ్యక్తి ఒక అంశంపై సంవత్సరాలుగా ఆలోచిస్తూ, తన అనుభవాలను జోడిస్తూ, కృత్రిమ మేధతో చర్చిస్తూ, వాదిస్తూ, తప్పులను సరిదిద్దుతూ, చివరకు తన ఆలోచనలకు స్పష్టమైన రూపం ఇస్తే?

అది మానసిక శ్రమ లేకుండా చేసిన రచన ఎలా అవుతుంది?

ఇక్కడ శ్రమ స్వరూపం మారింది.

గతంలో సరైన పదం కోసం గంటలు వెతికేవాళ్లం.

ఇప్పుడు సరైన ఆలోచన కోసం మరింత లోతుగా ప్రశ్నించవచ్చు.

గతంలో వ్యాకరణ దోషాలను సరిదిద్దడానికి సమయం వెచ్చించేవాళ్లం.

ఇప్పుడు ఆ సమయాన్ని విషయాన్ని మరింత లోతుగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగించవచ్చు.

మానసిక శ్రమ తగ్గడం తప్పు కాదు. మానసిక సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించడం మానేయడమే ప్రమాదం.

4. రచనకు ప్రాణం పోసేది ఎవరు?

ఒక ఉదాహరణ చెబుతాను.

ఒక వైద్యుడు ముప్పై సంవత్సరాలుగా వేలాది మంది పిల్లలకు చికిత్స చేశాడనుకుందాం.

ఎన్నో విజయాలు చూశాడు. ఎన్నో వైఫల్యాలు ఎదుర్కొన్నాడు. కొందరు పిల్లలను రక్షించగలిగాడు. మరికొందరిని రక్షించలేక నిస్సహాయంగా నిలబడిపోయాడు.

ఆ అనుభవాల నుంచి అతనికి జీవితం గురించి ఒక అవగాహన ఏర్పడింది.

ఆయన ఒక రోజు తన అనుభవాలను పుస్తకంగా రాయాలనుకున్నాడు.

కానీ ఆయన గొప్ప రచయిత కాకపోవచ్చు. తెలుగు వ్యాకరణంలో ప్రావీణ్యం లేకపోవచ్చు. తన ఆలోచనలను అందంగా వ్యక్తపరిచే పదసంపద లేకపోవచ్చు.

అందువల్ల ఆ అనుభవాలన్నీ ఆయనతోనే అంతరించిపోవాలా?

కృత్రిమ మేధ సహాయంతో వాటిని క్రమబద్ధీకరించి, ఒక మంచి పుస్తకంగా రూపొందిస్తే సమాజానికి నష్టం ఏమిటి?

ఆ పుస్తకంలో ప్రాణం పోసింది ఎవరు?

వైద్యుడి అనుభవమా? యంత్రం తయారుచేసిన వాక్యాలా?

రెండింటి పాత్రను గుర్తించాలి.

అయితే అనుభవం లేకుండా, కేవలం యంత్రం సృష్టించిన కథను నిజజీవిత అనుభవంగా ప్రచారం చేస్తే అది మోసం.

అందుకే ఇక్కడ ఒక నైతిక సరిహద్దు ఉంది.

సాంకేతికత సహాయం తీసుకోవడం తప్పు కాదు. లేని అనుభవాన్ని ఉన్నట్లు చెప్పుకోవడం తప్పు.

ఈ రెండింటినీ ఒకటిగా చూడకూడదు.

5. మనిషికి ఉన్న సమయం అనంతం కాదు

ఇది నాకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

మనిషి జీవితం పరిమితమైనది.

మనకు తెలుసుకోవలసిన విషయాలు అనంతం. చేయాలనుకున్న పనులు ఎన్నో. కానీ మన చేతిలో ఉన్న సమయం మాత్రం పరిమితం.

ఒక మంచి ఆలోచన మనసులో పుట్టినప్పుడు, దాన్ని ప్రపంచానికి తెలియజేయడానికి సంవత్సరాలు పట్టాలా?

ఒక ఉపాధ్యాయుడు తన బోధనా అనుభవాలను విద్యార్థుల కోసం పుస్తకంగా రూపొందించాలనుకుంటే, ఆయన తప్పనిసరిగా గొప్ప రచయిత కావాలా?

ఒక రైతు తన యాభై సంవత్సరాల వ్యవసాయ అనుభవాలను భావితరాలకు అందించాలనుకుంటే, భాషపై పట్టు లేదని ఆ జ్ఞానం కనుమరుగైపోవాలా?

కృత్రిమ మేధ ఇక్కడ ఒక గొప్ప అవకాశం కల్పిస్తోంది.

మాటల్లో చెప్పగలిగిన వ్యక్తి రచయిత కావచ్చు.

తన ఆలోచనలను క్రమబద్ధీకరించుకోలేని వ్యక్తి వాటికి రూపం ఇవ్వవచ్చు.

ఒక భాషలో ఉన్న జ్ఞానాన్ని మరో భాషలో అందించవచ్చు.

ఒక చిన్న గ్రామంలో ఉన్న వ్యక్తి తన అనుభవాన్ని ప్రపంచంతో పంచుకోవచ్చు.

ఇది కేవలం రచనా వేగాన్ని పెంచడం కాదు.

ఇప్పటివరకు వ్యక్తీకరణకు అవకాశం లేని లక్షలాది మందికి ఒక కొత్త గొంతును ఇవ్వడం.

అయితే గొంతు లభించినంత మాత్రాన ప్రతి మాట విలువైనదైపోదు.

మాటకు విలువను ఇచ్చేది ఇప్పటికీ దాని వెనుక ఉన్న ఆలోచనే.

6. కృత్రిమ తీపి — అసలు సమస్య ఎక్కడ?

మళ్లీ ఆ రచయిత చెప్పిన కృత్రిమ తీపి పోలిక దగ్గరకు వద్దాం.

ఒక మంచి మామిడిపండు తింటే మనకు కలిగే అనుభూతి వేరు.

అదే మామిడిపండు రుచితో తయారైన పానీయం తాగితే కలిగే అనుభూతి వేరు.

రెండింటికీ ఒకే విలువ ఇవ్వలేం.

కానీ ఇక్కడ మరో ఉదాహరణ తీసుకుందాం.

ఒక మంచి వంటవాడు సంప్రదాయ పొయ్యిపై వంట చేశాడు.

మరో వంటవాడు ఆధునిక ఇండక్షన్ స్టవ్‌పై అదే వంట చేశాడు.

రెండో వంటను కృత్రిమ వంట అని పిలుస్తామా?

లేదు.

ఎందుకంటే స్టవ్ వంటవాడి అభిరుచిని, నైపుణ్యాన్ని పూర్తిగా భర్తీ చేయలేదు.

అయితే కృత్రిమ మేధ కేవలం స్టవ్ మాత్రమే కాదు. అది వంటకాన్ని కూడా సూచిస్తుంది. పదార్థాలను ఎంపిక చేస్తుంది. కొన్నిసార్లు మొత్తం వంట విధానాన్ని రూపొందిస్తుంది.

ఇక్కడే మనం జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

వంటవాడు తాను తయారుచేసిన ఆహారాన్ని రుచి చూడకుండా అతిథులకు వడ్డిస్తే?

అది బాధ్యతారాహిత్యం.

అలాగే రచయిత తాను చదవని, అర్థం చేసుకోని రచనను తన పేరుతో ప్రచురిస్తే?

అదీ బాధ్యతారాహిత్యమే.

కృత్రిమ మేధ తయారుచేసిన ప్రతి వాక్యాన్నీ మనం అంగీకరించవలసిన అవసరం లేదు.

దాన్ని తిరస్కరించే స్వేచ్ఛ మనకుంది.

సరిదిద్దే అవకాశం ఉంది.

మళ్లీ రాయించే సామర్థ్యం ఉంది.

అసలు ప్రచురించకుండా పక్కన పెట్టే అధికారం కూడా ఉంది.

ఈ చివరి నిర్ణయం అత్యంత ముఖ్యమైనది.

7. వ్యాపారం సాహిత్యాన్ని మింగేస్తుందా?

ఇది మాత్రం తేలికగా తీసుకోలేని ఆందోళన.

కృత్రిమ మేధతో ఒక రోజులో వందల కథలు, వేల కవితలు, లక్షల సామాజిక మాధ్యమ పోస్టులు తయారుచేయవచ్చు.

అందులో ఎంత నిజమైన సాహిత్యం ఉంటుంది?

ఎంత వ్యాపార ప్రయోజనం ఉంటుంది?

ఎంత నకిలీ సమాచారం ఉంటుంది?

ఒకప్పుడు పుస్తకాన్ని ప్రచురించాలంటే సంపాదకుడు ఉండేవాడు. ప్రచురణకర్త ఉండేవాడు. రచనను పరిశీలించే ప్రక్రియ ఉండేది.

ఇప్పుడు ఎవరైనా కొన్ని నిమిషాల్లో ఒక పుస్తకాన్ని తయారుచేసి ప్రచురించవచ్చు.

దీంతో సాహిత్య ప్రపంచంలో నాణ్యత లేని రచనలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.

మంచి రచనలు కూడా ఆ సందడిలో కనిపించకుండా పోవచ్చు.

ఇది నిజమైన సమస్య.

కానీ వ్యాపార ప్రయోజనాలు సాహిత్యంలోకి కృత్రిమ మేధతోనే వచ్చాయా?

గతంలోనూ సంచలన శీర్షికలు ఉన్నాయి. నకిలీ రచనలు ఉన్నాయి. ఇతరుల రచనలను తమ పేరుతో ప్రచురించుకున్నవారు ఉన్నారు.

సాంకేతికత ఈ సమస్యలను కొత్తగా సృష్టించకపోయినా, వాటి వేగాన్ని, విస్తృతిని అనూహ్యంగా పెంచగలదు.

అందుకే మంచి సంపాదకులు, విమర్శకులు, బాధ్యతాయుతమైన ప్రచురణకర్తలు, ముఖ్యంగా వివేచన కలిగిన పాఠకులు మరింత అవసరం.

ప్రచురణ సులభమైన కాలంలో ఎంపిక మరింత కష్టమవుతుంది.

ఇది కృత్రిమ మేధ యుగంలో మనం ఎదుర్కోవలసిన ప్రధాన సవాలు.

8. రచయితకు ఇక విలువ ఉండదా?

ఒకప్పుడు ఫొటోగ్రఫీ వచ్చినప్పుడు చిత్రకారుల భవిష్యత్తుపై ఆందోళన వ్యక్తమైంది.

కెమెరా ఒక దృశ్యాన్ని క్షణాల్లో బంధించగలిగింది.

అయితే చిత్రకళ అంతరించిపోయిందా?

లేదు.

చిత్రకళ తన వ్యక్తీకరణకు కొత్త మార్గాలను వెతుక్కుంది.

అలాగే సినిమా వచ్చినప్పుడు నాటకరంగం అంతరించిపోతుందని అనుకున్నారు.

టెలివిజన్ వచ్చినప్పుడు సినిమా భవిష్యత్తు గురించి భయపడ్డారు.

ఇంటర్నెట్ వచ్చినప్పుడు పుస్తకాల భవిష్యత్తుపై ఆందోళన వ్యక్తమైంది.

ఈ మార్పుల వల్ల కొన్ని పాత పద్ధతులు తగ్గిపోయాయి. కొన్ని వృత్తులు మారాయి. కొన్ని కొత్త అవకాశాలు వచ్చాయి.

అయితే కృత్రిమ మేధ విషయంలో గత చరిత్ర యథాతథంగా పునరావృతం అవుతుందని చెప్పలేం.

ఎందుకంటే ఇది కేవలం ఒక కళను నకలు చేయడం కాదు. భాషను, చిత్రాలను, సంగీతాన్ని, తర్కాన్ని ఒకేసారి ప్రభావితం చేయగల సాంకేతికత.

కొన్ని రకాల రచనా పనులకు మానవ శ్రమ అవసరం తగ్గవచ్చు. కొందరు వృత్తిపరమైన రచయితల ఆదాయం దెబ్బతినవచ్చు. రచనల యాజమాన్యం, శిక్షణ కోసం ఉపయోగించిన సాహిత్యానికి న్యాయమైన ప్రతిఫలం వంటి ప్రశ్నలు మరింత తీవ్రమవుతాయి.

వీటిని విస్మరించి సాంకేతికతను గుడ్డిగా ప్రశంసించడం సరికాదు.

కానీ ఈ సమస్యలకు పరిష్కారం సాంకేతికతను పూర్తిగా తిరస్కరించడం కూడా కాదు.

దాన్ని ఎలా నియంత్రించాలి? రచయితల హక్కులను ఎలా కాపాడాలి? పాఠకుడికి నిజాయితీగా ఎలా తెలియజేయాలి?

అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకాలి.

9. కృత్రిమ మేధ మనిషిని తక్కువ మనిషిగా మారుస్తుందా?

ఈ ప్రశ్న నాకు చాలా ఆసక్తికరంగా అనిపిస్తుంది.

ఒక వ్యక్తి కళ్లజోడు ఉపయోగిస్తే అతని చూపు కృత్రిమమైపోతుందా?

వినికిడి యంత్రం ఉపయోగిస్తే అతను విన్న సంగీతంలోని ఆనందం తగ్గిపోతుందా?

ఒక శాస్త్రవేత్త సూక్ష్మదర్శినితో జీవకణాన్ని పరిశీలిస్తే ఆ పరిశీలన మానవీయమైనది కాదా?

మనిషి తన సహజ పరిమితులను అధిగమించడానికి వేల సంవత్సరాలుగా సాధనాలను సృష్టిస్తున్నాడు.

నిప్పు నుంచి చక్రం వరకు.

చక్రం నుంచి విద్యుత్తు వరకు.

విద్యుత్తు నుంచి కంప్యూటర్ వరకు.

ఇప్పుడు కృత్రిమ మేధ వరకు.

ఈ ప్రయాణంలో మనిషి తన శారీరక శ్రమను తగ్గించుకున్నాడు. తన జ్ఞాపకశక్తికి పుస్తకాలను తోడుగా చేసుకున్నాడు. లెక్కల కోసం కంప్యూటర్లను ఉపయోగించాడు.

ఇప్పుడు భాషా వ్యక్తీకరణలో, సమాచార విశ్లేషణలో, కొన్ని ఆలోచనా ప్రక్రియల్లో కూడా యంత్రాల సహాయం తీసుకుంటున్నాడు.

అయితే ఇక్కడ ఒక సున్నితమైన సరిహద్దు ఉంది.

సాధనం మన సామర్థ్యాన్ని పెంచుతోందా?

లేక మనం ఉపయోగించవలసిన సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా దానికి అప్పగిస్తున్నామా?

ఈ రెండింటి మధ్య తేడా గుర్తించాలి.

మనిషి గొప్పతనం అతను ప్రతిదీ స్వయంగా చేయడంలో లేదు. తాను ఎందుకు చేస్తున్నాడో తెలుసుకోవడంలో ఉంది.

తన నిర్ణయానికి బాధ్యత వహించడంలో ఉంది.

తప్పును గుర్తించి సరిదిద్దుకోవడంలో ఉంది.

అవసరమైతే ప్రపంచమంతా ఒక మాట చెప్పినా, దానికి విరుద్ధంగా ప్రశ్నించగల స్వేచ్ఛలో ఉంది.

కృత్రిమ మేధ మనకు సమాధానాలు ఇవ్వగలదు.

కానీ ఆ సమాధానాలను నమ్మాలా వద్దా అనే బాధ్యతను మనం వదులుకోకూడదు.

10. అసలు ప్రమాదం కృత్రిమ మేధ కాదు — మన వివేచనను వదులుకోవడం

ఒకప్పుడు మనం సమాచారం కోసం గ్రంథాలయాలకు వెళ్లేవాళ్లం.

ఇప్పుడు సమాచారం మన చేతిలోని ఫోన్‌లో ఉంది.

కానీ సమాచారం పెరిగినంత వేగంగా మన వివేకం పెరిగిందా?

అది ప్రశ్న.

కృత్రిమ మేధ చాలా విషయాల్లో మనకంటే వేగంగా పనిచేయగలదు. విస్తృతమైన సమాచారాన్ని విశ్లేషించగలదు. అద్భుతమైన భాషలో సమాధానాలు ఇవ్వగలదు.

అయితే ఆ సమాధానాలు ఎప్పుడూ నిజమేనని చెప్పలేం.

అందమైన భాషలో చెప్పిన అబద్ధం కూడా అబద్ధమే.

వ్యాకరణ దోషాలు లేని వాక్యం తప్పనిసరిగా మంచి ఆలోచన కాదు.

చక్కని ఉపమానాలతో రాసిన వ్యాసం తప్పనిసరిగా గొప్ప సాహిత్యం కాదు.

అందుకే కృత్రిమ మేధ యుగంలో రచయితకు కొత్త బాధ్యతలు వస్తున్నాయి.

తాను చెప్పదలచుకున్నది ఏమిటో తెలుసుకోవాలి.

యంత్రం ఇచ్చిన సమాచారాన్ని పరిశీలించాలి.

అందులోని పక్షపాతాలను గుర్తించాలి.

తన అనుభవాన్ని, తన దృక్పథాన్ని జోడించాలి.

చివరకు ఆ రచనకు బాధ్యత వహించాలి.

అంతేకాదు, కృత్రిమ మేధ సహాయం ఎంతవరకు తీసుకున్నామో సందర్భాన్ని బట్టి నిజాయితీగా వెల్లడించాలి. ఇతరుల రచనలను అనుమతి లేకుండా స్వంత సృష్టిగా చూపించకూడదు.

రచయితగా ఉండటమంటే కేవలం వాక్యాలు రాయడం కాదు. ఆ వాక్యాల వెనుక నిలబడగలగడం.

11. ఒక పాత రచయితకు నా మనవి

దశాబ్దాలుగా కలంతో సాహిత్యాన్ని సృష్టించిన రచయితలను నేను ఎంతో గౌరవిస్తాను.

వారు అనుభవించిన కష్టాలు, పదాల కోసం చేసిన అన్వేషణ, సమాజాన్ని పరిశీలించిన తీరు, జీవితాన్ని అర్థం చేసుకున్న లోతు — ఇవన్నీ విలువైనవి.

ఆ అనుభవాలను కృత్రిమ మేధ ఒక్కరోజులో సంపాదించలేదు.

కానీ ఒక విషయం ఆలోచించండి.

మీరు యాభై సంవత్సరాలుగా సంపాదించిన సాహిత్య అనుభవాన్ని, మీకు తెలిసిన భాషా సౌందర్యాన్ని, మీరు చూసిన సమాజ పరిణామాలను ఒక యువకుడికి అందించడానికి ఈ సాంకేతికత సహాయపడితే?

మీ పాత రచనలను కొత్త తరానికి అందుబాటులోకి తీసుకురాగలిగితే?

మీ కథలను ఇతర భాషల్లోకి అనువదించి ప్రపంచ పాఠకులకు పరిచయం చేయగలిగితే?

మీరు చెప్పిన ఒక చిన్న ఆలోచనను ఆధారంగా చేసుకుని కొత్త చర్చలను ప్రారంభించగలిగితే?

అది మీ రచనా జీవితానికి కొనసాగింపు కాదా?

ఒకప్పుడు గురువు చెప్పిన మాటలను శిష్యుడు తాళపత్రాలపై రాసుకునేవాడు.

తరువాత కాగితంపై రాసుకున్నాడు.

ఇప్పుడు డిజిటల్ పరికరాల్లో భద్రపరుస్తున్నాడు.

రేపు కృత్రిమ మేధ సహాయంతో వాటిని మరింత విస్తృతంగా అధ్యయనం చేయవచ్చు.

మారింది జ్ఞానాన్ని అందించే పద్ధతి.

జ్ఞానానికి ఉన్న అవసరం కాదు.

అయితే గురువు స్థానాన్ని యంత్రం పూర్తిగా ఆక్రమించగలదని నేను అనుకోను.

ఎందుకంటే మంచి గురువు కేవలం సమాధానం చెప్పడు.

శిష్యుడు ఎందుకు ఆ ప్రశ్న అడిగాడో అర్థం చేసుకుంటాడు. అవసరమైతే అతని ఆలోచనను సవాలు చేస్తాడు. తన జీవితంతో ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తాడు.

రచయిత కూడా అంతే.

12. రేపటి సాహిత్యం ఎలా ఉండబోతోంది?

దీనికి ఈరోజు ఎవరూ ఖచ్చితమైన సమాధానం చెప్పలేరు.

బహుశా భవిష్యత్తులో మూడు రకాల రచనలు ఎక్కువగా కనిపించవచ్చు.

పూర్తిగా మానవ అనుభవం, శ్రమతో సృష్టించిన రచనలు.

మనిషి ఆలోచనలకు కృత్రిమ మేధ సహాయం జోడించి రూపొందించిన రచనలు.

దాదాపు పూర్తిగా కృత్రిమ మేధ సృష్టించిన రచనలు.

ఈ మూడింటికీ వేర్వేరు పాఠకులు ఉండవచ్చు. వేర్వేరు అవసరాలు ఉండవచ్చు. వేర్వేరు విలువలు ఉండవచ్చు.

చేతితో నేసిన చీరకు ఇప్పటికీ ప్రత్యేకమైన విలువ ఉంది.

మరమగ్గంపై తయారైన వస్త్రానికి కూడా ఉపయోగం ఉంది.

ఒకదాన్ని కాపాడుకోవడానికి మరొకదాన్ని నిషేధించాల్సిన అవసరం లేదు.

అయితే చేతితో నేయని చీరను చేనేత చీర అని అమ్మకూడదు.

అలాగే యంత్రం సృష్టించిన రచనను పూర్తిగా తన స్వీయ అనుభవం నుంచి పుట్టినదిగా చెప్పుకోవడం కూడా సరికాదు.

నిజాయితీ ఉంటే పాఠకుడికి ఎంపిక చేసుకునే స్వేచ్ఛ ఉంటుంది.

చివరకు ఏ రచన కాలాన్ని తట్టుకుని నిలుస్తుందో నిర్ణయించేది కేవలం రచయితగానీ, యంత్రంగానీ కాదు.

పాఠకుడి అనుభవం. సమాజపు జ్ఞాపకం. కాలం.

ఉపసంహారం — కలం మారవచ్చు. కానీ మనిషి కనుమరుగు కాకూడదు.

నాకు ఒక విషయం స్పష్టంగా అనిపిస్తోంది.

మనిషి జీవితకాలం పరిమితమైనది. కానీ అతని జిజ్ఞాసకు హద్దులు లేవు.

తెలుసుకోవాలనే తపన, తన అనుభవాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవాలనే కోరిక, తనకంటే తరువాత వచ్చే తరానికి ఏదో ఒకటి అందించాలనే ఆకాంక్ష — ఇవే మానవ నాగరికతను ముందుకు నడిపించాయి.

కృత్రిమ మేధ ఆ ప్రయాణంలో మనకు లభించిన అత్యంత శక్తిమంతమైన సాధనాల్లో ఒకటి.

దాన్ని చూసి భయపడటం సహజం.

దాన్ని ప్రశ్నించడం అవసరం.

దాని పరిమితులను గుర్తించడం వివేకం.

కానీ దాన్ని పూర్తిగా తిరస్కరించడం వల్ల మనం కోల్పోయే అవకాశాలను కూడా ఆలోచించాలి.

మనకు రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి.

ఒకటి — యంత్రం మనకంటే వేగంగా రాస్తోందని బాధపడటం.

రెండోది — ఆ వేగాన్ని ఉపయోగించుకుని మనం ఇంతవరకు చెప్పలేకపోయిన విషయాలను ప్రపంచానికి చెప్పడం.

నేను రెండో మార్గాన్ని ఎంచుకుంటాను.

అంతమాత్రాన యంత్రం రాసిన ప్రతిదాన్నీ సాహిత్యంగా అంగీకరించను.

నా అనుభవానికి విరుద్ధంగా ఉన్న వాక్యాన్ని తిరస్కరిస్తాను.

నా ఆలోచనను సరిగ్గా ప్రతిబింబించని పదాన్ని మార్చుకుంటాను.

నాకు తెలియని విషయాన్ని నిజమని ప్రచురించను.

ఎందుకంటే సాంకేతికత నాకు సహాయకారి మాత్రమే.

నా ఆలోచనకు యజమాని కాదు.

ఒకప్పుడు కలం పట్టుకున్న చేతికి ఇప్పుడు కంప్యూటర్ తోడైంది. ఆ కంప్యూటర్‌కు కృత్రిమ మేధ తోడైంది.

రేపు ఇంకేదైనా రావచ్చు.

కానీ మనిషి తన ప్రశ్నించే స్వభావాన్ని, తన వివేచనను, తన నైతిక బాధ్యతను కాపాడుకున్నంతకాలం అతని మానవీయత అంతరించిపోదు.

ఇంకా ఒక విషయం.

గొప్ప సాహిత్యం పుట్టడానికి రచయిత తప్పనిసరిగా కష్టపడాలని నేను అనుకోను. కానీ అతనికి చెప్పదలచుకున్న విషయం ఉండాలి. దాని వెనుక ఒక నిజాయితీ ఉండాలి.

ఒక మంచి రచన మనల్ని నవ్వించవచ్చు. ఏడిపించవచ్చు. ఆలోచింపజేయవచ్చు. మన అభిప్రాయాలను మార్చవచ్చు.

అది చేతితో రాసిందా, కంప్యూటర్‌లో టైప్ చేసిందా, కృత్రిమ మేధ సహాయంతో రూపొందించిందా అన్న ప్రశ్న ముఖ్యమైనదే కావచ్చు.

కానీ అంతకంటే ముఖ్యమైన ప్రశ్న మరొకటి ఉంది.

ఆ రచన చదివిన తరువాత మనిషిలో ఏమైనా మార్పు వచ్చిందా?

అదే సాహిత్యానికి అసలైన పరీక్ష.

చివరగా, కృత్రిమ మేధపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన శ్రీ గుడిపూడి సూర్యం గారికి నా కృతజ్ఞతలు.

ఎందుకంటే ఆయన ఆందోళన కూడా ఒక విలువైన మానవీయ స్పందనే.

ఆయన అడిగిన ప్రశ్నల వల్లనే మనం ఈ చర్చ చేస్తున్నాం.

సాంకేతికతను స్వాగతించేవాళ్లకు ప్రశ్నించే వాళ్లు అవసరం.

ప్రశ్నించే వాళ్లకు కొత్త అవకాశాలను చూపించేవాళ్లు అవసరం.

ఇద్దరి మధ్య జరిగే నిజాయితీగల సంభాషణే సమాజాన్ని ముందుకు నడిపిస్తుంది.

కలం మన చేతిలో ఉండాలా, కంప్యూటర్ మన ముందుండాలా అన్నది అసలు ప్రశ్న కాదు.

మన ఆలోచనపై మనకే అధికారం ఉందా లేదా అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

కృత్రిమ మేధ మనకోసం రాయవచ్చు.

కానీ మనం ఎందుకు రాస్తున్నామో తెలుసుకోవలసింది మనమే.

మన మాటకు బాధ్యత వహించవలసింది మనమే.

మన జీవితానికి అర్థం ఇచ్చుకోవలసింది కూడా మనమే.

యంత్రం మన వాక్యాలను అందంగా మార్చవచ్చు. కానీ ఆ వాక్యాల ద్వారా మనం ఎలాంటి ప్రపంచాన్ని నిర్మించాలనుకుంటున్నామో నిర్ణయించేది మనమే.

అదే మానవ స్వేచ్ఛ.

అదే మన బాధ్యత.

అదే మనిషిగా ఉండటంలోని అసలైన సౌందర్యం.

---

డా. బి. ఎస్. చక్రవర్తి

ప్రొఫెసర్ & విభాగాధిపతి, పీడియాట్రిక్స్
ఆంధ్ర మెడికల్ కాలేజీ, కింగ్ జార్జ్ హాస్పిటల్, విశాఖపట్నం

కృతజ్ఞతలు: అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన శ్రీ గుడిపూడి సూర్యం గారు కృత్రిమ మేధ, సాహిత్యం భవిష్యత్తుపై వ్యక్తం చేసిన ఆందోళన ఈ వ్యాసానికి ప్రేరణ. వారి అభిప్రాయాలను గౌరవిస్తూ, మరో దృక్పథాన్ని పాఠకుల ముందుంచే ప్రయత్నమిది.

AI సహకార ప్రకటన: రచయిత ఆలోచనలు, దృక్పథం, సూచనల ఆధారంగా ఈ వ్యాసం కృత్రిమ మేధ సహాయంతో రూపొందించబడింది. రచనలో వ్యక్తమైన అభిప్రాయాల బాధ్యత రచయితదే.

చదవండి. ఆలోచించండి. నచ్చితే ఇతరులతో పంచుకోండి.