కాలం, కొలత, మరియు కనిపించని విశ్వ క్రమం మనకు అనిపిస్తున్నది నిజమా… లేక అది కేవలం ఒక ప్రతిబింబమా?

శాస్త్రం • తత్వం • అనుభవం

కాలం, కొలత, మరియు కనిపించని విశ్వ క్రమం

మనకు అనిపిస్తున్నది నిజమా… లేక అది కేవలం ఒక ప్రతిబింబమా?


డా. బి.ఎస్. చక్రవర్తి
ప్రొఫెసర్ & హెచ్‌ఓడీ, పీడియాట్రిక్స్
ఆంధ్ర మెడికల్ కాలేజ్ / కేజీహెచ్, విశాఖపట్నం

ప్రతి ఉదయం మనం ఒకే కథలోకి మళ్లీ ప్రవేశిస్తాము. గడియారం చూస్తాము. తేదీ చూస్తాము. చేయాల్సిన పనులను గుర్తు చేసుకుంటాము. “ఇంకా ఎంత సమయం ఉంది?” అని మనసులో అడుగుతాము. పిల్లలు పెద్దవాళ్లు అవుతున్నారు. జ్ఞాపకాలు పోగవుతున్నాయి. శరీరం మారుతోంది. ఇవన్నీ కలిపి మనకు ఒకే భావన ఇస్తాయి — కాలం ముందుకు కదులుతోంది.

కానీ ఒక ప్రశ్న మనం చాలా అరుదుగా అడుగుతాము:

నిజంగా కాలం కదులుతుందా? లేక మనమే మార్పులను గమనిస్తూ వాటికి “కాలం” అని పేరు పెడుతున్నామా?

నిశ్శబ్దం చెబుతున్న సత్యం

ఒక గదిలో మీరు ఒంటరిగా కూర్చున్నారు అనుకోండి. గడియారం టిక్ టిక్ మంటోంది. ఫ్యాన్ నెమ్మదిగా తిరుగుతోంది. మీ ఆలోచనలు కూడా వరుసగా వస్తున్నాయి. ఇప్పుడు ఒక్కసారిగా ఇవన్నీ ఆగిపోయాయని ఊహించండి.

  • గడియారం ఆగిపోయింది
  • ఫ్యాన్ ఆగిపోయింది
  • ఆలోచనలు కూడా నిశ్చలమయ్యాయి

ఇప్పుడు మీకు కాలం గడుస్తున్నట్లు అనిపిస్తుందా?

చాలామందికి సమాధానం ఒకటే — అనిపించదు.

ఎందుకంటే మనము కాలాన్ని నేరుగా చూడము. మనము చూస్తున్నది మార్పులను మాత్రమే. ఒక స్థితి నుంచి ఇంకో స్థితికి మార్పు కనిపించినప్పుడు, దానికి “కాలం గడిచింది” అని పేరు పెడతాము.

మార్పు లేకపోతే కాలం అనుభవం లేదు.
పోలిక లేకపోతే కాలం భావన లేదు.

కాలం అనేది గడియారంలో కాదు, సంబంధంలో ఉంటుంది

చిన్నపిల్లవాడు పెద్దవాడవుతాడు. గాయం మానిపోతుంది. సూర్యుడు ఉదయించి అస్తమిస్తాడు. గడియారం ముళ్లు కదులుతాయి. ఈ మార్పులను చూసి మనం కాలాన్ని ఊహిస్తాము. అంటే కాలం ఒక స్వతంత్ర వస్తువు కాకపోవచ్చు. అది ఒక పోలిక. ఒక సంబంధం. ఒక సిస్టమ్‌లో జరిగిన మార్పును ఇంకో సిస్టమ్‌తో తూకం వేయడం.

అందుకే కొందరు భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు ఒక ఆశ్చర్యకరమైన ఆలోచన చెబుతున్నారు: మొత్తం విశ్వానికి కాలం లేకపోవచ్చు; కానీ విశ్వం లోపల ఉన్న భాగాలకు మాత్రం కాలం అనుభవమవుతుండవచ్చు.

నవల, సినిమా, మరియు మన జీవితం

ఒక నవల పుస్తకం గురించి ఆలోచించండి. మొదటి పేజీ, మధ్య పేజీలు, చివరి పేజీ — అన్నీ ఒకేసారి పుస్తకంలో ఉన్నాయి. కానీ మీరు చదివేటప్పుడు మాత్రం కథ ముందుకు వెళ్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది. పాత్రలు మారుతున్నట్టు అనిపిస్తుంది. ఉత్కంఠ పెరుగుతున్నట్టు అనిపిస్తుంది.

నిజానికి కదిలేది కథ కాదు. మీ అనుభవం.

అలాగే ఒక సినిమా రీల్‌లో అన్ని ఫ్రేములు ముందే ఉంటాయి. కానీ ఒక్కో ఫ్రేమ్ వరుసగా కనిపించినప్పుడు, మనకు కదలిక, కాలం, భావోద్వేగం అన్నీ అనిపిస్తాయి.

బహుశా విశ్వం ఒక పూర్తి కథ కావచ్చు. మనం మాత్రం దాన్ని పేజీ తర్వాత పేజీగా చదివే పాఠకులమేమో.

ఇప్పుడు కొలత గురించి ఆలోచించండి

క్వాంటం ప్రపంచంలో ఒక విచిత్రం ఉంది. ఒక కణం కొలవకముందు అనేక అవకాశాలలో ఉండవచ్చు. కానీ మీరు కొలిచినప్పుడు ఒక్క ఫలితం మాత్రమే వస్తుంది.

ఇది లాటరీ యంత్రంలాంటిది. లోపల వేల సంఖ్యలు ఉన్నాయి. కానీ బటన్ నొక్కగానే బయటకు ఒకటి మాత్రమే వస్తుంది. అప్పుడు ప్రశ్న వస్తుంది: మిగతావన్నీ లేవా? లేక మనం చూసింది ఒక్కటేనా?

ఇక్కడే గొప్ప ఆలోచన మొదలవుతుంది:

కొలత మనకు సంపూర్ణ నిర్మాణం ఇవ్వదు.
అది ఒక projection మాత్రమే ఇస్తుంది.

మనము సముద్రాన్ని మొత్తంగా చూడము. ఒక అలను మాత్రమే చూస్తాము. మనము ఆకాశాన్ని మొత్తంగా అందుకోము. కిటికీ నుంచి కనిపించే ముక్కను మాత్రమే చూస్తాము. అలాగే కొలత మనకు నిజం మొత్తం ఇవ్వదు — దాని ఒక కోణాన్ని మాత్రమే ఇస్తుంది.

బోమ్ చెప్పిన దాగి ఉన్న క్రమం

ఇదే అసంపూర్ణత డేవిడ్ బోమ్‌ను ఆలోచనలో ముంచింది. ఆయన అభిప్రాయం ఏమిటంటే, కనిపిస్తున్న ఈ యాదృచ్ఛికత వెనుక ఒక లోతైన క్రమం ఉండవచ్చు. కణాలు అసలు స్పష్టమైన స్థానాలు కలిగివుండవచ్చు. కానీ వాటిని ఒక కనిపించని తరంగ క్షేత్రం నడిపిస్తుండవచ్చు.

ఒక నదిలో పడవ ప్రయాణం లాంటిది ఇది. పడవలో ఉన్న మనకు కనిపించేది ఉపరితలం మాత్రమే. కానీ లోపల గోప్యమైన ప్రవాహాలు, ఒంపులు, దిశలు ఉంటాయి. అవే నిజానికి ప్రయాణాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.

కనిపించేది ఫలితం మాత్రమే కావచ్చు. కనిపించనిది నిర్మాణం కావచ్చు.

మన జీవితానికి ఇది ఎందుకు అవసరం?

ఇదంతా కేవలం శాస్త్రవేత్తల చర్చ కాదు. మన జీవితానికి కూడా ఇది చాలా లోతైన పాఠం చెబుతుంది. మనం చూస్తున్నది మొత్తం కాదు. మనం అనుభవిస్తున్నది అంతిమ సత్యం కాదు. ఒక సంఘటన ఒకరికి ప్రమాదం, మరొకరికి అవకాశం కావచ్చు. అదే వాస్తవం, కానీ అనుభవం వేరు.

అందువల్ల మనం వినమ్రంగా ఉండాలి. మన తీర్పులు పరిమితమైనవి. మన కొలతలు స్థానికమైనవి. మన అనుభవం నిజమే అయినా, అది సంపూర్ణం కాదు.

మనలోని నిశ్చలం

బయట ప్రపంచం మారుతోంది. గడియారం కదులుతోంది. శరీరం వృద్ధవుతోంది. సంఘటనలు జరుగుతున్నాయి. కానీ మనలో ఒక భాగం మాత్రం నిశ్చలంగా అన్నిటినీ చూస్తుంది. ఆలోచనలు మారినా, భావాలు మారినా, ఒక సాక్షి భావం మనలో నిలిచి ఉంటుంది.

ఈ స్థితిలో నిలబడినప్పుడు ఒక కొత్త అవగాహన పుడుతుంది: కాలం అనుభవం నిజమే, కానీ అది అంతిమం కాదు. కొలత ఉపయోగకరమే, కానీ అది సంపూర్ణం కాదు. కనిపిస్తున్న ప్రపంచం గొప్పదే, కానీ దాని వెనుక కనిపించని క్రమం మరింత విశాలమైనది కావచ్చు.

ముగింపు

విశ్వం ఒక సముద్రమైతే, మనం అలలము. అలలు పుడతాయి. కదులుతాయి. ఒకదానితో ఒకటి ఢీకొంటాయి. తమకే తమకే వేరు అనిపిస్తాయి. కానీ అవి సముద్రం నుంచి వేరుకావు.

అలాగే మన అనుభవం కాలంలో ఉంది. మన కొలతలు పరిమితిలో ఉన్నాయి. కానీ మనం తాకే సత్యం — బహుశా మరింత విశాలమైనది, మరింత నిశ్చలమైనది, మరింత సంపూర్ణమైనది.

గడియారాలు టిక్ టిక్ మంటూ కొనసాగుతాయి. కొలతలు ఫలితాలు ఇస్తూనే ఉంటాయి. మన జీవితం ముందుకు సాగుతూనే ఉంటుంది. అయినా, వాటి వెనుక ఎక్కడో ఒక కనిపించని క్రమం నిశ్శబ్దంగా నిలిచి ఉండవచ్చు — అర్థం చేసుకునే మనసు కోసం ఎదురుచూస్తూ.

— డా. బి.ఎస్. చక్రవర్తి

Comments

Popular posts from this blog

Time-Restricted Eating: Giving the Body Time to Heal*

ఒక్క రోజులో జీవితాన్ని మార్చగలమా? Dr B.S.Chakravarthy