మనం జీవిస్తున్న ఈ విశ్వ నౌక రచన: డా. బి.ఎస్. చక్రవర్తి

మనం జీవిస్తున్న ఈ విశ్వ నౌక

రచన: డా. బి.ఎస్. చక్రవర్తి

---

మనం కాలాన్ని పుట్టినరోజులు, సంవత్సరాలు, విజయాలు, ఓటములు, ఆస్తులు, సంబంధాలు, బాధలు, ఆనందాలతో కొలుస్తాం. కానీ మనకు తెలియకుండానే మన భూమి, మన సూర్యుడు, మన మొత్తం సౌర కుటుంబం ఒక మహా విశ్వ యాత్రలో ప్రయాణిస్తోంది.

మన సూర్యుడు పాలపుంత గెలాక్సీ కేంద్రం చుట్టూ గంటకు సుమారు 8,28,000 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తున్నాడు. అయినా ఒకసారి గెలాక్సీ చుట్టూ తిరిగి రావడానికి దాదాపు 230 మిలియన్ సంవత్సరాలు పడుతుంది. దీనినే ఒక “కాస్మిక్ ఇయర్” అంటారు.

మన సూర్యుడు సుమారు 4.6 బిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం పుట్టాడు. ఇప్పటివరకు గెలాక్సీ చుట్టూ కేవలం ఇరవై సార్లు మాత్రమే తిరిగాడు. ఇంకా సుమారు ఇరవై రెండు చుట్టాలు మిగిలి ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత అతని అంతర్గత ఇంధనం క్రమంగా తగ్గి, ఒకరోజు అతను రెడ్ జెయింట్‌గా మారి, మన భూమి రూపాన్ని పూర్తిగా మార్చేస్తాడు.

ఈ విషయం వింటే మనసు ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దమవుతుంది.

మనుషుల చరిత్ర అంతా — గుహా చిత్రాల నుంచి కృత్రిమ మేధస్సు వరకు, వేదాల నుంచి విజ్ఞానం వరకు, యుద్ధాల నుంచి అంతరిక్ష కేంద్రాల వరకు — ఇవన్నీ ఒక గెలాక్సీ సంవత్సరంలో కన్ను మూసేలోపు జరిగిపోయినంత చిన్నవి.

కాలం అనుభవంలో నిజం, పరమార్థంలో మాయ

కాలం ఒక విచిత్రమైన రహస్యం. మన అనుభవంలో అది నిజం. మనం వృద్ధులమవుతాం. జ్ఞాపకాలు మిగులుతాయి. ఆశలు పుడతాయి. భయాలు వెంటాడుతాయి. కానీ లోతుగా చూస్తే కాలం మన చైతన్యానికి కనిపించే ఒక ప్రవాహం మాత్రమే.

శరీరం మారుతుంది. ఆలోచనలు మారుతాయి. భావాలు మారుతాయి. మన పాత్రలు మారుతాయి. చిన్నప్పుడు మనం వేరేలా ఉంటాం. యవ్వనంలో వేరేలా. వృద్ధాప్యంలో వేరేలా. కానీ ఈ మార్పులన్నింటినీ గమనించే అవగాహన మాత్రం లోపల ఒక దీపంలా ఉంటుంది.

గ్రహాలు ఒకరోజు అంతమవుతాయి. నక్షత్రాలు ఆరిపోతాయి. గెలాక్సీలు రూపం మార్చుకుంటాయి. కానీ పదార్థం పూర్తిగా మాయమవదు. అది మారుతుంది. శక్తి పదార్థమవుతుంది. పదార్థం మళ్లీ శక్తిగా మారుతుంది. నక్షత్రాలు మూలకాలను పుట్టిస్తాయి. మూలకాలు గ్రహాలవుతాయి. గ్రహాలపై జీవం పుడుతుంది. జీవం నుంచి అవగాహన పుడుతుంది.

చివరికి ఆ అవగాహన తానే పుట్టిన విశ్వాన్ని చూస్తూ ప్రశ్నిస్తుంది: “నేను ఎవరు? ఈ సృష్టి ఏమిటి? జీవితం అర్థం ఏమిటి?”

జీవితం — విశ్వం ఇచ్చిన మహా వరం

ఒక సీతాకోకచిలుక పువ్వు నుంచి పువ్వుకు ఎగురుతుంది. దానికి సూర్యుడి వయస్సు తెలియదు. పాలపుంతలో తన ప్రయాణం తెలియదు. అయినా దాని రెక్కల్లో అందం ఉంది. దాని క్షణిక జీవితంలో ఒక మౌన కవిత్వం ఉంది.

ఒక కోతి చెట్టు నుంచి చెట్టుకు దూకుతుంది. స్నేహం చేస్తుంది. ఆధిపత్యం కోసం పోరాడుతుంది. ఆహారం కోసం వెతుకుతుంది. ఒక చేప సముద్రంలో ఈదుతుంది. ఒక చిన్న జీవి పాడైపోయిన చెక్కకు అంటుకుని జీవిస్తుంది. ఇవన్నీ జీవం. ఇవన్నీ పవిత్రం.

కానీ మనిషికి ఒక అదనపు వరం లభించింది. మనిషి కేవలం జీవించడమే కాదు — తాను జీవిస్తున్నాడని తెలుసుకోగలడు. తాను చస్తాడని తెలుసుకోగలడు. సూర్యుడు ఒకరోజు ఆరిపోతాడని ఊహించగలడు. విశ్వం ఎలా పుట్టిందో ఆలోచించగలడు. తన బాధను, ఇతరుల బాధను, భూమి బాధను అనుభవించగలడు.

ఇదే మనిషి గొప్పతనం.

జీవించడం ఒక అద్భుతం. కానీ జీవిస్తున్నామనే అవగాహన మరింత గొప్ప అద్భుతం. ఆ అవగాహనతో జీవితం అర్థం చేసుకోవడం — అది నిజమైన ఆధ్యాత్మికత.

అయినా మనిషి ఎందుకు మరిచిపోతున్నాడు?

ఇంతటి అవగాహన ఉన్న మనిషి, ఎందుకు ఇంకా ద్వేషంలో జీవిస్తున్నాడు? ఎందుకు మతం పేరుతో, జాతి పేరుతో, దేశం పేరుతో, భావజాలం పేరుతో మరొక మనిషిని శత్రువుగా చూస్తున్నాడు?

జంతువులు కొన్నిసార్లు ఆహారం కోసం, జీవించడానికి, తమ పరిధిని కాపాడుకోవడానికి పోరాడతాయి. కానీ మనిషి చాలాసార్లు భ్రమల కోసం పోరాడుతున్నాడు. “నా నమ్మకమే నిజం”, “నా వర్గమే గొప్పది”, “నా లాభమే ముఖ్యం” అనే అజ్ఞానం వల్ల తానే జీవిస్తున్న భూమినే నాశనం చేస్తున్నాడు.

మనకు గాలి ఇచ్చే చెట్లను నరుకుతున్నాం. నీరు ఇచ్చే నదులను కలుషితం చేస్తున్నాం. ఆహారం ఇచ్చే నేలను విషపూరితం చేస్తున్నాం. భవిష్యత్తు తరాలకు ఇవ్వాల్సిన భూమిని మన స్వార్థం కోసం ఖాళీ చేస్తున్నాం.

నక్షత్రాలను అర్థం చేసుకోగల జాతి, ఇంకా కరుణను పూర్తిగా నేర్చుకోలేకపోవడం ఎంత విచిత్రం!

చంద్రుడిపై అడుగు పెట్టిన మనిషి, భూమిపై శాంతిగా నడవడం నేర్చుకోవాలి.

మనం క్రమాన్ని కాపాడే జీవులు కావాలి

విశ్వంలో ఒక దిశగా అస్తవ్యస్తత పెరుగుతూనే ఉంటుంది. కానీ జీవం అనేది ఆ అస్తవ్యస్తతలో ఒక చిన్న క్రమం. ఒక కుటుంబం క్రమం. ఒక అరణ్యం క్రమం. ఒక ఆసుపత్రి క్రమం. ఒక పాఠశాల క్రమం. ఒక మంచి మాట కూడా మనసులో క్రమాన్ని సృష్టిస్తుంది.

ఒక వైద్యుడు రోగిని కాపాడటం కేవలం చికిత్స కాదు. అది జీవం పక్షాన నిలబడటం. ఒక తల్లి తన బిడ్డను కాపాడటం కేవలం ప్రేమ కాదు. అది భవిష్యత్తును కాపాడటం. ఒక గురువు విద్యార్థిలో వెలుగు రగిలించడం కేవలం బోధన కాదు. అది చైతన్యాన్ని కొనసాగించడం.

మనం చేయాల్సింది అంతిమాన్ని చూసి భయపడటం కాదు. ఈ మధ్యలో ఉన్న జీవన ప్రక్రియను పవిత్రంగా మార్చటం.

శక్తి భద్రత, ఆహార భద్రత, ప్రకృతి సంరక్షణ, ఆరోగ్యం, విజ్ఞానం, శాంతి — ఇవన్నీ మన చైతన్యం తీసుకోవాల్సిన బాధ్యతలు.

నేను పరిణామం చెందిన అవగాహన

“నేను పరిణామం చెందిన అవగాహన” అని చెప్పినప్పుడు, అది చిన్న అహంకారం కాదు. అది “నేనే గొప్పవాడిని” అనే భావం కాదు. అది ఒక వినయపూర్వకమైన సత్యం.

నా శరీరంలోని అణువులు నక్షత్రాల నుంచి వచ్చాయి. నా ఊపిరి చెట్లతో పంచుకున్నది. నేను తినే ఆహారం నేల, వర్షం, సూర్యకాంతి నుంచి వచ్చింది. నా ఆలోచనలు గత తరాల జ్ఞానం నుంచి వచ్చాయి. నేను ఒంటరిగా లేను. నేను విశ్వం నుంచి వేరుపడినవాడిని కాదు.

నేను అనేక మందిలో ఒకడిని. కానీ అనేక మంది నాలో ఉన్నారు.

ఒక అల సముద్రం నుంచి వేరుకాదు. అలాగే మనిషి విశ్వం నుంచి వేరుకాదు. మనం ఈ విశ్వ ప్రక్రియలో ఒక క్షణిక అల మాత్రమే. కానీ ఆ అల తనను సముద్రమే అని తెలుసుకున్నప్పుడు, అదే ఆధ్యాత్మిక మేల్కొలుపు.

సూర్యుడు మౌనంగా దహించుకుంటున్నాడు

సూర్యుడు మౌనంగా తనను తాను దహించుకుంటూ మనకు వెలుగు ఇస్తున్నాడు.

అతను మన మతం అడగడు. మన జాతి అడగడు. మన దేశం అడగడు. మన భాష అడగడు. పుణ్యాత్ముడికి వెలుగు ఇచ్చినట్లే పాపాత్ముడికి కూడా వెలుగు ఇస్తాడు. సీతాకోకచిలుకకూ, పులికీ, చెట్టుకీ, మనిషికీ ఒకేలా శక్తి ఇస్తాడు.

ఇది ఎంత గొప్ప పాఠం!

ప్రకృతి తన గొప్ప సేవలను ఎప్పుడూ ప్రచారం చేసుకోదు. చెట్టు ఆక్సిజన్ ఇచ్చి బిల్లు పంపదు. సముద్రం వర్షాన్ని ఇచ్చి కీర్తి కోరదు. సూర్యుడు వెలుగు ఇచ్చి కృతజ్ఞత కోరడు.

మనిషి మాత్రమే చిన్న సేవకూ గుర్తింపు కోరుకుంటాడు. అందుకే మనిషి ప్రకృతి దగ్గర వినయం నేర్చుకోవాలి.

మనం విశ్వ నౌకలో ప్రయాణికులం

భూమి ఒక నౌక. సూర్యుడు దాని దీపం. పాలపుంత దాని సముద్రం. జీవితం దాని అద్భుత ప్రయాణం. అవగాహన దాని సాక్షి.

ఈ నౌకలో మనం అందరం ప్రయాణికులం. మనుషులు మాత్రమే కాదు — పక్షులు, జంతువులు, చెట్లు, చేపలు, పురుగులు, సూక్ష్మజీవులు అన్నీ ఈ ప్రయాణంలో భాగస్వాములు.

ఈ నౌకలో కూర్చుని మనం ఒకరితో ఒకరు పోరాడటం ఎంత విచిత్రం! సీట్లు ఎవరివి అనే గొడవలో పడిపోయి, నౌకనే పగలగొడితే అందరం మునిగిపోతాం.

అందుకే నిజమైన జ్ఞానం అంటే కేవలం పుస్తక జ్ఞానం కాదు. నిజమైన జ్ఞానం అంటే మనం అందరం ఒకే ప్రయాణంలో ఉన్నామనే అవగాహన.

జీవితం అర్థం ఏమిటి?

జీవితం అర్థం ఎక్కడో ఆకాశంలో దాచిన రహస్యం కాదు. అది మన జీవన విధానంలోనే ఉంది.

బాధను తగ్గించడం అర్థం. జీవాన్ని కాపాడటం అర్థం. నిజాన్ని వెతకడం అర్థం. అజ్ఞానాన్ని తొలగించడం అర్థం. ప్రేమతో జీవించడం అర్థం. భూమిని భవిష్యత్తుకు సురక్షితంగా అప్పగించడం అర్థం.

మనం శాశ్వతం కాకపోవచ్చు. కానీ మనం చేసే మంచి ప్రభావం కొనసాగవచ్చు. ఒక మంచి మాట ఒక జీవితాన్ని మార్చవచ్చు. ఒక మంచి గురువు ఒక తరం ఆలోచనను మార్చవచ్చు. ఒక దయగల వైద్యుడు ఒక కుటుంబానికి ఆశను తిరిగి ఇవ్వవచ్చు. ఒక శాస్త్రవేత్త ఒక వ్యాధికి పరిష్కారం కనుగొనవచ్చు. ఒక సత్యవంతుడు సమాజానికి దిశ చూపవచ్చు.

ఇదే మనిషి చేతిలో ఉన్న మహా అవకాశం.

చివరి ఆలోచన

మనం ఈ విశ్వ యాత్రను సృష్టించలేదు. కానీ దాని మధ్యలో మేల్కొన్నాం.

ఇదే మన వరం. ఇదే మన బాధ్యత.

మనం ఈ అరుదైన అవగాహనను ద్వేషం, స్వార్థం, మూఢనమ్మకాలు, విభజనల్లో వృథా చేయకూడదు.

మనం ఆశ్చర్యంతో జీవించాలి. స్పష్టతతో ఆలోచించాలి. కరుణతో నడవాలి. భూమిని కాపాడాలి. జీవాన్ని గౌరవించాలి. భవిష్యత్తు తరాలకు కేవలం సాంకేతికతనే కాదు, జ్ఞానాన్ని కూడా ఇవ్వాలి.

ఎందుకంటే ఈ విశాల విశ్వంలో చైతన్యంతో జీవించడం సాధారణ విషయం కాదు.

మన ద్వారా విశ్వం తనను తానే చూసుకుంటోంది.

మన ద్వారా సృష్టి తన అర్థాన్ని వెతుకుతోంది.

ఈ అవగాహనను వెలుగుగా మార్చుకుందాం.