విశాఖపట్నం గూగుల్ AI హబ్: కొత్త కల, కొత్త భవిష్యత్తు

 విశాఖపట్నం గూగుల్ AI హబ్: కొత్త కల, కొత్త భవిష్యత్తు

Dr B.S.Chakravarthy 26/10/2025

గత కొన్ని వారాలుగా విశాఖపట్నం పేరు ప్రపంచ టెక్నాలజీ వార్తల్లో ప్రకాశిస్తోంది. గూగుల్ తన మొదటి భారతీయ AI హబ్ ను విశాఖపట్నంలో నెలకొల్పబోతోంది. పదిహేను బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి. ఐదు సంవత్సరాల కాలం. మూడు భాగస్థాములు – గూగుల్, అదానీ, ఎయిర్టెల్. అమెరికా వెలుపల ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద AI డేటా సెంటర్ క్యాంపస్. ఈ ప్రకటన విన్న ప్రతి భారతీయుడు గర్వపడవలసిందే. కానీ ముందు మనం చర్చించుకున్న డేటా సెంటర్ల సమస్యలు మళ్ళీ గుర్తుకు వస్తాయి. నీటి సమస్య, విద్యుత్ సమస్య, పర్యావరణ సమస్య. అయితే విశాఖపట్నం ప్రాజెక్ట్ భిన్నమైనది. ఎలా భిన్నమైనది? ఎందుకు భిన్నమైనది? దాని గురించి సవివరంగా తెలుసుకుందాం.

మొదట AI హబ్ అంటే ఏమిటో, సాధారణ డేటా సెంటర్ కు దానికి మధ్య తేడా ఏమిటో అర్థం చేసుకోవాలి. మన ముందటి చర్చలో మనం డేటా సెంటర్ల గురించి మాట్లాడుకున్నాం. అవి మన డేటాను నిల్వ చేసే స్థలాలు. మన ఫోటోలు, వీడియోలు, డాక్యుమెంట్లు అక్కడ భద్రంగా ఉంటాయి. కానీ AI హబ్ కేవలం డేటాను నిల్వ చేయడమే కాదు, దానితో ఏదో ఒక పని చేస్తుంది. ఒక పాత సామెత గుర్తుకు తెచ్చుకోవాలంటే, “బియ్యం మాత్రమే అన్నం కాదు, వండాలి” అని. అలాగే డేటా మాత్రమే తగదు, దానిని ప్రాసెస్ చేయాలి, విశ్లేషించాలి, అప్పుడే అది ఉపయోగపడుతుంది. AI హబ్ అదే చేస్తుంది.

సాధారణ డేటా సెంటర్ ఒక గ్రంథాలయం లాంటిది. అక్కడ పుస్తకాలు అమర్చబడి ఉంటాయి. మీకు ఏదైనా పుస్తకం కావాలంటే తీసుకెళ్లవచ్చు, చదవవచ్చు, తిరిగి పెట్టవచ్చు. కానీ AI హబ్ ఒక పరిశోధనా కేంద్రం లాంటిది. అక్కడ పుస్తకాలు మాత్రమే కాదు, వాటిని చదివే పండితులు, విశ్లేషించే శాస్త్రవేత్తలు, కొత్త జ్ఞానాన్ని సృష్టించే పరిశోధకులు కూడా ఉంటారు. AI హబ్ డేటాను తీసుకొని, దానిని అధ్యయనం చేసి, నమూనాలను గుర్తిస్తుంది, అంచనాలు వేస్తుంది, నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో సహాయపడుతుంది.

టెక్నికల్ గా చెప్పాలంటే, సాధారణ డేటా సెంటర్లు CPU అనే ప్రాసెసర్లను వాడుతాయి. ఇవి సాధారణ పనులకు మంచివి. కానీ AI హబ్ లు GPU, TPU లాంటి ప్రత్యేక ప్రాసెసర్లను వాడుతాయి. ఈ చిప్స్ ఒకేసారి వేలకొలది లెక్కలు చేయగలవు. ఒక ఉదాహరణ చెప్పాలంటే, CPU ఒక చాలా తెలివైన వ్యక్తి ఒక్కడు ఒక సమస్యను పరిష్కరించడం లాంటిది. కానీ GPU వేలాది మంది కలిసి ఒకే సమస్యపై పనిచేయడం లాంటిది. AI కి అలాంటి సామూహిక శక్తి అవసరం.

విద్యుత్ వినియోగంలో కూడా పెద్ద తేడా ఉంది. సాధారణ డేటా సెంటర్ లో ఒక రాక్ కి మూడు నుంచి పన్నెండు కిలోవాట్ల విద్యుత్తు సరిపోతుంది. కానీ AI డేటా సెంటర్ లో ఒక రాక్ కే వంద నుంచి రెండువందల కిలోవాట్లు కావాలి. కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో ఒక రాక్ కే ఒక మెగావాట్ విద్యుత్తు కూడా అవసరం అవుతుంది. ఇంత శక్తి వినియోగం చేస్తే సహజంగానే వేడి ఎక్కువగా వెలువడుతుంది. సాధారణ గది చల్లార్పు సరిపోదు. లిక్విడ్ కూలింగ్, ఇమ్మర్షన్ కూలింగ్ లాంటి అధునాతన పద్ధతులు అవసరం.

నెట్వర్కింగ్ విషయంలో కూడా AI హబ్ లు భిన్నంగా ఉంటాయి. AI మోడల్స్ శిక్షణ పొందుతున్నప్పుడు, వేల కొలది చిప్స్ ఏకకాలంలో కమ్యూనికేట్ చేసుకుంటాయి. ఒక చిప్ లెక్కించిన దానిని మరో చిప్ వెంటనే తెలుసుకోవాలి. దీనికి చాలా వేగవంతమైన నెట్వర్క్ కనెక్షన్లు అవసరం. నూరు గిగాబిట్ల పర్ సెకను వేగం సర్వసాధారణం. ఇది సాధారణ ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ కంటే వేల రెట్లు వేగం.

డేటా నిల్వలో కూడా తేడా ఉంది. సాధారణ డేటా సెంటర్లు నిర్మాణాత్మక డేటాను నిల్వ చేస్తాయి. డేటాబేసుల్లో అమర్చిన పట్టికలు, స్ప్రెడ్ షీట్లు, డాక్యుమెంట్లు. కానీ AI హబ్ లు అనిర్మాణాత్మక డేటాను నిర్వహిస్తాయి. చిత్రాలు, వీడియోలు, ఆడియో ఫైళ్లు, సెన్సార్ల నుంచి వచ్చే డేటా. ఈ డేటా మొత్తం చాలా భారీగా ఉంటుంది. పెటాబైట్ల, ఎక్సాబైట్ల కొలమానాల్లో.

ఇప్పుడు విశాఖపట్నం AI హబ్ గురించి మాట్లాడుకుందాం. ఈ ప్రాజెక్ట్ కేవలం ఒక డేటా సెంటర్ కాదు, అనేక అంశాల సమ్మేళనం. మొదటిది, గిగావాట్ స్థాయి కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం. ఒక గిగావాట్ అంటే వెయ్యి మెగావాట్లు. ఇది ఒక చిన్న నగరం మొత్తం వాడే విద్యుత్తు. ఈ శక్తి మొత్తం AI కంప్యూటింగ్ కోసం వాడబడుతుంది. రెండవది, అంతర్జాతీయ సబ్సీ కేబుల్ గేట్వే. విశాఖపట్నం తీరం వద్ద పెద్ద సబ్సీ కేబుల్స్ వేయబడతాయి. ఇవి గూగుల్ యొక్క ప్రపంచవ్యాప్త నెట్వర్క్ కు విశాఖను కలుపుతాయి. మూడవది, పునరుత్పాదక శక్తి వనరులు.

పునరుత్పాదక శక్తి అంశం చాలా ముఖ్యమైనది. ఇక్కడే విశాఖపట్నం ప్రాజెక్ట్ ఇతర డేటా సెంటర్ల నుంచి భిన్నంగా నిలుస్తుంది. గుజరాత్ లోని ఖావ్డా రినూవబుల్ పార్క్ నుంచి విద్యుత్తు వస్తుంది. ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సౌర మరియు పవన శక్తి ఉత్పత్తి కేంద్రం. అదానీ గ్రూప్ డెబ్బై బిలియన్ డాలర్లు పునరుత్పాదక శక్తిలో పెట్టుబడి పెట్టింది. వారు దీనిని “ఎనర్జీ టు కంప్యూట్” వ్యవస్థ అని పిలుస్తున్నారు. శక్తి ఉత్పత్తి నుంచే కంప్యూటింగ్ వరకు మొత్తం గొలుసును వారు నిర్మిస్తున్నారు.

ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం. మన ముందటి చర్చలో విద్యుత్ సమస్య గురించి మాట్లాడుకున్నాం. డేటా సెంటర్లు పవర్ గ్రిడ్ మీద భారం పెడతాయని, సామాన్య ప్రజలకు కరెంటు కొరత కలుగుతుందని. కానీ విశాఖపట్నం ప్రాజెక్ట్ లో ఆ సమస్య తక్కువ. ఎందుకంటే ప్రాజెక్ట్ తన సొంత పునరుత్పాదక శక్తితో నడుస్తుంది. ఇది ఉన్న గ్రిడ్ నుంచి విద్యుత్తు లాగదు. మరింతగా, కొత్త ట్రాన్స్మిషన్ లైన్లు, ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్ కూడా నిర్మిస్తున్నారు. ఇవి స్థానిక విద్యుత్ గ్రిడ్ ను బలోపేతం చేస్తాయి. ఒక పాత సామెత ఉంది, “ఒకరి వలన రెండువురికి మేలు” అని. డేటా సెంటర్ కు కూడా విద్యుత్తు లభిస్తుంది, స్థానిక ప్రజలకు కూడా మెరుగైన విద్యుత్ సౌకర్యం లభిస్తుంది.

నీటి సమస్యను గూర్చి కూడా ఆలోచించాలి. మన ముందటి చర్చలో డేటా సెంటర్లు విపరీతమైన నీటిని వినియోగిస్తాయని చెప్పుకున్నాం. అయితే ఆధునిక AI డేటా సెంటర్లు లిక్విడ్ కూలింగ్ టెక్నాలజీని వాడుతున్నాయి. ఈ పద్ధతిలో నీరు రీసైకిల్ చేయబడుతుంది. ఒకే నీరు మళ్ళీ మళ్ళీ వాడబడుతుంది. కాబట్టి నీటి వినియోగం గణనీయంగా తగ్గుతుంది. అదనంగా, విశాఖపట్నం సముద్ర తీరం వద్ద ఉంది. సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేసి చల్లార్పుకు వాడవచ్చు. ఇది మంచినీటి వనరులపై భారం తగ్గిస్తుంది.

విశాఖపట్నం ఎంపికకు కారణాలు చాలా ఉన్నాయి. మొదటిది, భౌగోళిక స్థానం. విశాఖపట్నం భారతదేశపు తూర్పు తీరంలో ఉంది. ఇది ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉంది. సబ్సీ కేబుల్స్ కోసం అనువైన ప్రదేశం. ఇప్పటివరకు ముంబై, చెన్నై వద్ద మాత్రమే ప్రధాన కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి. విశాఖపట్నం మూడవ ప్రధాన హబ్ అవుతుంది. ఇది రూట్ డైవర్సిటీ ని పెంచుతుంది. ఒక మార్గంలో సమస్య వస్తే, మరో మార్గం ద్వారా డేటా ప్రవహిస్తుంది.

రెండవది, రాజకీయ సమర్థన. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు టెక్నాలజీ అభివృద్ధికి ప్రసిద్ధి చెందిన నాయకుడు. హైదరాబాద్ ను ఐటీ హబ్ గా మార్చింది ఆయన. ఇప్పుడు విశాఖపట్నంను AI హబ్ గా మార్చాలని ఆయన కల. కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా పూర్తి మద్దతు ఇస్తోంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ విక్సిత్ భారత్ 2047 విజన్ తో ఈ ప్రాజెక్ట్ సరిపోతుందని చెప్పారు. IT మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ ఈ ప్రాజెక్ట్ కు అన్ని విధాలా సహకరిస్తామని హామీ ఇచ్చారు.

మూడవది, అదానీ గ్రూప్ యొక్క మౌలిక సదుపాయాల నైపుణ్యం. అదానీ గ్రూప్ ఇప్పటికే విశాఖపట్నంలో పెద్ద పోర్ట్ ను నిర్వహిస్తోంది. వారికి స్థానిక పరిస్థితులు బాగా తెలుసు. భూమి సముపార్జన, నిర్మాణం, లాజిస్టిక్స్ అన్నీ వారికి అనుభవం ఉంది. AdaniConneX అనే వారి జాయింట్ వెంచర్ ఇప్పటికే దేశవ్యాప్తంగా డేటా సెంటర్లను నిర్మిస్తోంది. వారి పునరుత్పాదక శక్తి ఫార్మ్స్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దవి.

నాల్గవది, Airtel యొక్క కనెక్టివిటీ నైపుణ్యం. Airtel భారతదేశంలోని అతిపెద్ద టెలికాం సంస్థ. వారి ఫైబర్ నెట్వర్క్ దేశమంతటా విస్తరించి ఉంది. Nxtra అనే వారి డేటా సెంటర్ అనుబంధ సంస్థ ఇప్పటికే అనేక సదుపాయాలను నిర్వహిస్తోంది. కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్ నిర్మాణం, నిర్వహణలో వారికి అనుభవం ఉంది.

ఐదవది, స్థానిక నైపుణ్యం. విశాఖపట్నం చుట్టూ అనేక ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు ఉన్నాయి. GITAM, ఆంధ్ర యూనివర్సిటీ, IIT భువనేశ్వర్ సమీపంలో ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం వేలాది ఇంజనీర్లు గ్రాడ్యుయేట్ అవుతున్నారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ వారికి స్థానికంగానే ఉద్యోగాలు కల్పిస్తుంది. వలసలు పోవాల్సిన అవసరం లేదు.

ఇప్పుడు ఈ ప్రాజెక్ట్ విశాఖపట్నం మరియు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో చూద్దాం. ఉద్యోగాల సృష్టి మొదటి మరియు అతి ముఖ్యమైన ప్రభావం. ప్రాజెక్ట్ నేరుగా ముప్పై వేల ఉద్యోగాలు కల్పిస్తుందని అంచనా. ఇవి టెక్నీషియన్లు, ఇంజనీర్లు, డేటా సైంటిస్టులు, నిర్వహణా సిబ్బంది. అదనంగా, పరోక్ష ఉద్యోగాలు లక్షలకొలది ఉంటాయి. నిర్మాణం, రవాణా, హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, రియల్ ఎస్టేట్, అన్ని రంగాల్లోనూ ఉద్యోగాలు పెరుగుతాయి.

విద్యావంతులైన యువత విశాఖపట్నం వైపు ఆకర్షితులవుతారు. ఇప్పటివరకు విశాఖపట్నంలో పుట్టిన యువకులు ఉద్యోగాల కోసం హైదరాబాద్, బెంగళూరు వెళ్ళిపోయేవారు. ఇప్పుడు వారు స్వంత నగరంలోనే ఉండవచ్చు. తల్లిదండ్రులకు సమీపంలో, తమ సంస్కృతిలో పాతుకుని, మంచి జీవనం సాగించవచ్చు. “ఇల్లే రాజ్యం, ఇంటి చీటే రాజ్యం” అనే సామెత ఇక్కడ సార్థకం అవుతుంది.

ఆర్థిక వృద్ధి కూడా గణనీయంగా ఉంటుంది. పదిహేను బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి తరువాత, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు కోట్లాది డాలర్లు వస్తాయి. కంపెనీలు పన్నులు చెల్లిస్తాయి, ప్రభుత్వానికి రెవెన్యూ వస్తుంది. ఆ డబ్బుతో పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, రోడ్లు నిర్మించవచ్చు. విశాఖపట్నం యొక్క GDP గణనీయంగా పెరుగుతుంది. నగరం యొక్క తలసరి ఆదాయం పెరుగుతుంది.

రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ మీద కూడా ప్రభావం ఉంటుంది. మధుర వాడ, రుషికొండ, భీముణిపట్నం, కప్పులపాడ వంటి ప్రాంతాల్లో ఆస్తి విలువలు పెరుగుతాయి. కొత్త రెసిడెన్షియల్ కాంప్లెక్స్లు, కమర్షియల్ భవనాలు నిర్మించబడతాయి. కానీ ఇక్కడ జాగ్రత్త అవసరం. రియల్ ఎస్టేట్ స్పెక్యులేషన్ ఎక్కువై, సామాన్య ప్రజలకు గృహాలు అందుబాటులో ఉండకపోవచ్చు. ప్రభుత్వం నియంత్రణలు పెట్టాలి, చౌకైన గృహాలను నిర్మించాలి.

మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి జరుగుతుంది. విమానాశ్రయం విస్తరించబడుతుంది, మరిన్ని అంతర్జాతీయ విమానాలు వస్తాయి. రోడ్లు, మెట్రో రైలు, పబ్లిక్ ట్రాన్స్పోర్ట్ మెరుగుపడుతుంది. విశాఖపట్నం ఓడరేవు మరింత విస్తరిస్తుంది. సబ్సీ కేబుల్స్ వల్ల ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ మెరుగుపడుతుంది. ప్రతి ఒక్కరికీ వేగవంతమైన, విశ్వసనీయమైన ఇంటర్నెట్ లభిస్తుంది.

విద్యా సంస్థలు బలపడతాయి. గూగుల్ స్థానిక కళాశాలలతో భాగస్వామ్యం చేసుకుంటుంది. ప్రత్యేక AI కోర్సులు ప్రారంభించబడతాయి. విద్యార్థులకు ఇంటర్న్షిప్ అవకాశాలు లభిస్తాయి. ప్రొఫెసర్లు పరిశోధన చేయడానికి గూగుల్ యొక్క వనరులను వాడవచ్చు. విశాఖపట్నం ఒక విద్యా కేంద్రంగా ఎదుగుతుంది. దేశమంతటి నుంచి, ప్రపంచమంతటి నుంచి విద్యార్థులు AI చదవడానికి విశాఖపట్నం వస్తారు.

ఆరోగ్య రంగంలో కూడా మార్పులు వస్తాయి. AI టెక్నాలజీని ఆరోగ్య సంరక్షణలో వాడవచ్చు. వ్యాధి నిర్ధారణ, మందుల అభివృద్ధి, రోగుల నిర్వహణ, అన్నింటిలో AI సహాయపడుతుంది. విశాఖపట్నంలోని ఆసుపత్రులు, వైద్య కళాశాలలు ఈ టెక్నాలజీని వాడుకుంటాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో టెలిమెడిసిన్ ద్వారా మెరుగైన వైద్య సేవలు అందుతాయి. “ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం” అనే నానుడి నిజం అవుతుంది.

వ్యవసాయ రంగంలో కూడా AI ప్రయోజనకరం. వాతావరణ అంచనాలు, నేల పరీక్షలు, పంట వ్యాధుల గుర్తింపు, నీటి నిర్వహణ, అన్నింటిలో AI సహాయపడుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ ప్రధాన రాష్ట్రం. AI టెక్నాలజీ రైతులకు అందుబాటులోకి వస్తే, వారి ఆదాయం పెరుగుతుంది, పంటల నష్టం తగ్గుతుంది. “ఆన్నం బ్రహ్మ రసో విష్ణుః” అని మన శాస్త్రాలు చెప్పాయి. ఆహారం భగవంతుడే. దాన్ని ఉత్పత్తి చేసే రైతులకు టెక్నాలజీ సహాయం చేస్తే, అది దేవుని కార్యమే.

స్టార్టప్ ఎకో-సిస్టమ్ అభివృద్ధి చెందుతుంది. గూగుల్ AI హబ్ వచ్చిన తరువాత, అనేక చిన్న కంపెనీలు విశాఖపట్నం వస్తాయి. AI స్టార్టప్లు, సాఫ్ట్వేర్ కంపెనీలు, కన్సల్టింగ్ సంస్థలు, అన్నీ ఇక్కడ ఆఫీసులు తెరుస్తాయి. ఇన్క్యుబేషన్ సెంటర్లు, యాక్సిలరేటర్లు ఏర్పడతాయి. యువ వ్యవసాయులకు మెంటర్షిప్, ఫండింగ్, నెట్వర్కింగ్ అవకాశాలు లభిస్తాయి. “చిన్న చిన్న చుక్కలే పెద్ద సముద్రం” అనే సామెత గుర్తుకు వస్తుంది. ప్రతి స్టార్టప్ చిన్నదే కానీ, అవన్నీ కలిసి పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థను సృష్టిస్తాయి.

అయితే ప్రతి నాణేనికి రెండు వైపులు ఉంటాయి. సానుకూల ప్రభావాలతో పాటు కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉంటాయి. మొదటిది, ఆకస్మిక పట్టణీకరణ. విశాఖపట్నం జనాభా వేగంగా పెరుగుతుంది. ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి, ఇతర దేశాల నుంచి ప్రజలు వస్తారు. దీనితో ట్రాఫిక్ రద్దీ పెరుగుతుంది, పరిసరాల్లో కాలుష్యం పెరుగుతుంది, నీటి డిమాండ్ పెరుగుతుంది. నగర ప్రణాళిక బాగా ఉండాలి, లేకపోతే విశాఖపట్నం బెంగళూరు లాగా ట్రాఫిక్ సమస్యలతో బాధపడుతుంది.

రెండవది, సాంస్కృతిక మార్పులు. విశాఖపట్నం సాంప్రదాయ నగరం. ఇక్కడి సంస్కృతి, భాష, జీవనశైలి ప్రత్యేకమైనవి. అనేక ప్రాంతాల నుంచి ప్రజలు వస్తే, స్థానిక సంస్కృతి పలుచబడవచ్చు. కాస్మోపాలిటన్ సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందవచ్చు. ఇది మంచిది కూడా, కానీ స్థానిక గుర్తింపు కోల్పోకూడదు. “పాత బియ్యం అమూల్యం, కొత్త గుడ్డలు సుఖం” అని చెప్తారు. పాతదాన్ని భద్రపరచుకుంటూ కొత్తదానిని స్వాగతించాలి.

మూడవది, ఆదాయ అసమానత. టెక్ ఉద్యోగాలు అధిక జీతాలు ఇస్తాయి. కానీ అందరికీ టెక్ ఉద్యోగాలు దొరకవు. జీవన వ్యయం పెరుగుతుంది, కానీ ఆదాయం పెరగని వారికి కష్టం అవుతుంది. ప్రభుత్వం చిన్న వ్యాపారులు, సేవా రంగ కార్మికులు, సాంప్రదాయ వృత్తుల వారికి కూడా ప్రయోజనం చేకూర్చే విధంగా విధానాలు రూపొందించాలి. సమగ్ర అభివృద్ధి జరగాలి, కొందరికి మాత్రమే లాభం కాకూడదు.

నాల్గవది, పర్యావరణ సంరక్షణ. పునరుత్పాదక శక్తి వాడినా, AI డేటా సెంటర్ల వల్ల కార్బన్ ఫుట్ప్రింట్ ఉంటుంది. వాటర్ రీసైక్లింగ్ ఉన్నా, కొంత నీటి వినియోగం ఉంటుంది. ఈ విషయాలను నిరంతరం పర్యవేక్షించాలి. పర్యావరణ ఆడిట్లు క్రమం తప్పకుండా జరగాలి. ప్రభుత్వం, కంపెనీలు, పర్యావరణవేత్తలు కలిసి పనిచేయాలి.

ఐదవది, డేటా గోప్యత మరియు భద్రత. AI హబ్ లో అపారమైన డేటా ప్రాసెస్ అవుతుంది. ఈ డేటాలో వ్యక్తిగత సమాచారం ఉండవచ్చు. దానిని రక్షించడం చాలా ముఖ్యం. సైబర్ భద్రత కట్టుదిట్టంగా ఉండాలి. భారతదేశపు డేటా ప్రోటెక్షన్ చట్టాలు కఠినంగా అమలు చేయాలి. విదేశీ కంపెనీలు భారతీయ చట్టాలకు లోబడి పనిచేయాలి.

ఇప్పుడు భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచిద్దాం. విశాఖపట్నం AI హబ్ వచ్చిన పదేళ్ళలో ఎలా ఉంటుంది? ఇది కేవలం ఒక డేటా సెంటర్ గా మిగలదు, లేదా అంతకు మించిన దానిగా మారుతుందా? ప్రస్తుత ప్రణాళికల ప్రకారం, ఇది మూడు దశలలో నిర్మించబడుతుంది. మొదటి దశ రెండు సంవత్సరాల్లో పూర్తవుతుంది. రెండవ దశ తరువాత రెండు సంవత్సరాలు. మూడవ దశ చివరి సంవత్సరంలో. ప్రతి దశలో విస్తరిస్తూ ఉంటుంది.

మొదటి దశలో ప్రాథమిక మౌలిక సదుపాయాలు నిర్మించబడతాయి. డేటా సెంటర్ భవనాలు, విద్యుత్ సబ్ స్టేషన్లు, కూలింగ్ సిస్టమ్స్, నెట్వర్క్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్. సబ్సీ కేబుల్స్ వేయబడతాయి, కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్ పూర్తవుతుంది. పునరుత్పాదక శక్తి ఫార్మ్స్ నుంచి ట్రాన్స్మిషన్ లైన్లు వస్తాయి. మొదటి కొన్ని వందల మెగావాట్ల కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం ఆన్ లైన్ లోకి వస్తుంది. గూగుల్ తన కొన్ని AI మోడల్స్ శిక్షణను ఇక్కడికి మార్చుతుంది.

రెండవ దశలో విస్తరణ జరుగుతుంది. మరిన్ని డేటా సెంటర్ భవనాలు, మరిన్ని కంప్యూటింగ్ వనరులు, మరిన్ని నెట్వర్క్ కనెక్షన్లు. AI పరిశోధనా కేంద్రం ఏర్పడుతుంది. ఇక్కడ గూగుల్ శాస్త్రవేత్తలు కొత్త AI మోడల్స్ అభివృద్ధి చేస్తారు. స్థానిక విద్యార్థులు, పరిశోధకులు కూడా పాల్గొంటారు. పార్టనర్ ఎకో-సిస్టమ్ అభివృద్ధి చెందుతుంది. స్టార్టప్లు, సంస్థలు, విశ్వవిద్యాలయాలు గూగుల్ తో కలిసి పనిచేస్తాయి.

మూడవ దశలో విశాఖపట్నం పూర్తి స్థాయి AI హబ్ అవుతుంది. ఇది కేవలం కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం మాత్రమే కాదు, ఆలోచనలు, ఆవిష్కరణలు, పరిశోధన కేంద్రం. “విద్యా దానమే శ్రేష్ఠమైన దానం” అనే భారతీయ సంప్రదాయం ఇక్కడ నెరవేరుతుంది. ఇక్కడ సృష్టించబడిన జ్ఞానం ప్రపంచమంతటికీ వ్యాప్తి చెందుతుంది.

భవిష్యత్తులో AI ఎలా మారుతుంది అన్న దానిపై విశాఖపట్నం హబ్ యొక్క పాత్ర ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం మనం చాట్ జీపీటీ, జెమినై లాంటి టెక్స్ట్ బేస్డ్ AI లను చూస్తున్నాం. భవిష్యత్తులో మల్టీమోడల్ AI వస్తుంది. టెక్స్ట్, చిత్రాలు, వీడియోలు, ఆడియో, సెన్సార్ డేటా, అన్నీ కలిపి అర్థం చేసుకునే AI. రోబోటిక్స్ తో ఏకీకృతమయ్యే AI. క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ తో శక్తివంతమయ్యే AI. ఈ అన్ని అభివృద్ధులలో విశాఖపట్నం AI హబ్ పాత్ర పోషిస్తుంది.

స్థానిక భాషల్లో AI అభివృద్ధి కూడా జరుగుతుంది. ప్రస్తుతం చాలా AI మోడల్స్ ఆంగ్లంలో మాత్రమే మంచిగా పనిచేస్తాయి. తెలుగు, హిందీ, తమిళం లాంటి భారతీయ భాషల్లో పరిమితంగా పనిచేస్తాయి. విశాఖపట్నం హబ్ లో భారతీయ భాషల కోసం ప్రత్యేక AI మోడల్స్ అభివృద్ధి చేయవచ్చు. అప్పుడు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, చిన్న పట్టణాల్లో, తమ మాతృభాషలో ప్రజలు AI ను వాడగలుగుతారు. “మాతృదేవో భవ, పితృదేవో భవ” అనే మన సంస్కృతి మాతృభాషకు కూడా ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. టెక్నాలజీ కూడా మాతృభాషల్లో అందుబాటులోకి రావాలి.

వైద్య AI, వ్యవసాయ AI, విద్యా AI, అన్నీ ఇక్కడ అభివృద్ధి చెందుతాయి. భారతదేశపు ప్రత్యేక సమస్యలకు భారతీయులే పరిష్కారాలు అభివృద్ధి చేస్తారు. పాశ్చాత్య దేశాల్లో అభివృద్ధి చేసిన AI మోడల్స్ భారతదేశ పరిస్థితుల్లో అంత మంచిగా పనిచేయకపోవచ్చు. మన ఆహార అలవాట్లు, మన పంటలు, మన వ్యాధులు, మన భాషలు, మన సామాజిక నిర్మాణం, అన్నీ భిన్నమైనవి. దీనికి అనుగుణంగా AI మోడల్స్ అవసరం. “స్వదేశీ” అనే భావన టెక్నాలజీ రంగంలో కూడా వర్తిస్తుంది.

విశాఖపట్నం AI హబ్ భారతదేశానికి మాత్రమే కాదు, దక్షిణ ఆసియా మొత్తానికి సేవ చేయవచ్చు. బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక, నేపాల్, భూటాన్, మయన్మార్ వంటి పొరుగు దేశాలకు కూడా AI సేవలు అందించవచ్చు. విశాఖపట్నం వారికి దగ్గరగా ఉంది. సబ్సీ కేబుల్స్ ద్వారా కనెక్టివిటీ మంచిది. భారతదేశం ఈ ప్రాంతంలో AI నాయకత్వం వహించవచ్చు. “వసుధైవ కుటుంబకం” అనే భారతీయ తత్వం ఇక్కడ వర్తిస్తుంది. ప్రపంచమంతా ఒక కుటుంబం.

అయితే ఈ అన్ని కలలు నెరవేరాలంటే కొన్ని షరతులు నెరవేర్చాలి. మొదటిది, నిరంతర పర్యావరణ పర్యవేక్షణ. ప్రతి సంవత్సరం పర్యావరణ ఆడిట్లు తప్పనిసరి. నీటి వినియోగం, విద్యుత్ వినియోగం, కార్బన్ ఉద్గారాలు, అన్నీ పారదర్శకంగా ప్రజల ముందు ఉంచాలి. లక్ష్యాలు నిర్ణయించాలి, వాటిని సాధించాలి. పర్యావరణం దెబ్బతింటే, అభివృద్ధి అర్థం లేదు.

రెండవది, స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యం. ప్రాజెక్ట్ నిర్ణయాలలో విశాఖపట్నం ప్రజలు పాల్గొనాలి. వారి ఆందోళనలకు చెవి వినాలి, వారి సూచనలను పరిగణించాలి. విశాఖపట్నం వారి నగరం, వారి గుర్తింపు. బయటి వారు వచ్చి అభివృద్ధి చేస్తే చాలు అనుకోకూడదు, స్థానిక ప్రజలతో కలిసి అభివృద్ధి చేయాలి.

మూడవది, విద్యావంతులైన శ్రామిక శక్తి. ప్రస్తుతం విశాఖపట్నంలో AI నైపుణ్యం ఉన్న ప్రజలు పరిమితంగా ఉన్నారు. ఇది త్వరగా మార్చాలి. AI కోర్సులు, శిక్షణా కార్యక్రమాలు, సర్టిఫికేషన్లు విస్తృతంగా అందుబాటులో ఉంచాలి. కళాశాల విద్యార్థులు మాత్రమే కాదు, ఉద్యోగంలో ఉన్నవారు కూడా రీస్కిల్ చేసుకోవాలి. “చదువుకొన్నంత కాలం బతుకు” అనే సామెత గుర్తుకు వస్తుంది. జీవితకాలం అంతా నేర్చుకుంటూ ఉండాలి.

నాల్గవది, నియంత్రణా సమతుల్యత. ప్రభుత్వం అతి ఎక్కువ నియంత్రణలు పెడితే, కంపెనీలు వచ్చి పెట్టుబడులు పెట్టవు. చాలా తక్కువ నియంత్రణలు ఉంటే, దోపిడీ జరుగుతుంది. సమతుల్యత చాలా ముఖ్యం. నియమాలు స్పష్టంగా, సరళంగా ఉండాలి. అమలు నిజాయితీగా జరగాలి. లంచం, అవినీతికి చోటు ఉండకూడదు.

ఐదవది, దీర్ఘకాలిక దృష్టి. విశాఖపట్నం AI హబ్ ఒక్క ప్రభుత్వ హయాంలో నిర్మించి పూర్తయ్యే ప్రాజెక్ట్ కాదు. ఇది దశాబ్దాల ప్రయాణం. రాజకీయ మార్పులతో సంబంధం లేకుండా, నిరంతరత ఉండాలి. ఏ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చినా, ఈ ప్రాజెక్ట్ కు మద్దతు ఇవ్వాలి. అభివృద్ధి రాజకీయాలకు అతీతం.

చివరగా చెప్పాలంటే, విశాఖపట్నం AI హబ్ ఒక బంగారు అవకాశం. భారతదేశం ప్రపంచ AI నాయకత్వంలో భాగస్వామి కావడానికి ఇది ఒక అడుగు. మనకు మేధో సామర్థ్యం ఉంది, ప్రజలు ఉన్నారు, ప్రభుత్వ మద్దతు ఉంది, విదేశీ పెట్టుబడులు వస్తున్నాయి. ఇవన్నీ కలిపితే, విశాఖపట్నం ప్రపంచ AI మ్యాప్ లో ప్రముఖ స్థానం సంపాదించుకోవచ్చు.

కానీ ఇది స్వయంచాలకంగా జరగదు. అందరం కలిసి కృషి చేయాలి. ప్రభుత్వం, కంపెనీలు, విద్యా సంస్థలు, ప్రజలు, పర్యావరణవేత్తలు, అందరూ ఒక దిశగా పనిచేయాలి. “ఏకతా యందు బలం” అనే సామెత గుర్తుంచుకోవాలి. మనమంతా కలిసి పనిచేస్తే, విశాఖపట్నం కేవలం ఒక నగరం మాత్రమే కాదు, భారతదేశపు AI కల నెరవేరే కేంద్రం అవుతుంది.

రేపు మన పిల్లలు గర్వంగా చెప్పుకోవాలి, తమ నగరం ప్రపంచ టెక్నాలజీలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించిందని. విశాఖపట్నం కేవలం ఉక్కు నగరం మాత్రమే కాదు, AI నగరం కూడా అని. చరిత్ర సృష్టిస్తున్న క్షణాలు ఇవి. ఈ అవకాశాన్ని వెంటబెట్టుకుంటే, భవిష్యత్తు మనదే.

ప్రభుత్వ కృషి మరియు విజయ సూత్రం

విశాఖపట్నం AI హబ్ సాధ్యమైంది అనేది రాతారాత జరిగిన అద్భుతం కాదు. దీని వెనుక ఏడాది పాటు జరిగిన కష్టమైన చర్చలు, సమన్వయం, దీర్ఘదృష్టి ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ IT మంత్రి నారా లోకేష్ చెప్పినట్లు, ఇది ఒక సంవత్సరం పాటు జరిగిన తీవ్రమైన చర్చల ఫలితం. ఈ ప్రాజెక్ట్ భారత ప్రభుత్వం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, గూగుల్, అదానీ, ఎయిర్టెల్ అందరి కలయికతో సాధ్యమైంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్ట్ ను విక్సిత్ భారత్ 2047 విజన్ తో అనుసంధానం చేసింది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ టెక్నాలజీని జీవితంలోని ప్రతి అంశంలో వాడాలన్న దృష్టిని ఈ ప్రాజెక్ట్ నెరవేరుస్తుంది. IT మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ చెప్పినట్లు, ఈ డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయం భారత AI మిషన్ లక్ష్యాలను సాధించడంలో చాలా దూరం వెళ్తుంది. వైష్ణవ్ గూగుల్ ను అండమాన్ దీవులను కూడా అంతర్జాతీయ డేటా బదిలీ కేంద్రంగా పరిగణించమని కోరారు. సింగపూర్ రద్దీగా ఉందని, భారత ప్రభుత్వం పూర్తి మద్దతు ఇస్తుందని హామీ ఇచ్చారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు పాత్ర కీలకమైంది. ఆయన హైదరాబాద్ ను IT హబ్ గా మార్చిన అనుభవం, టెక్నాలజీ అవగాహన, ప్రపంచ నాయకులతో సంబంధాలు ఈ ప్రాజెక్ట్ ను తీసుకురావడంలో సహాయపడ్డాయి. ఆయన ఈ ప్రాజెక్ట్ ను భారతదేశపు డిజిటల్ పరివర్తన ప్రయాణంలో కొత్త అధ్యాయం అని పిలిచారు. ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ చంద్రబాబు నాయుడు డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను ఎలా పెంచగలరో ఇదివరకు చూపించారని ప్రశంసించారు. ఇది సరైన స్థలం, సరైన దేశం అని ఆమె అన్నారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వేగవంతమైన అనుమతులను అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. వైష్ణవ్ ఈ విషయాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. సాధారణంగా ఇలాంటి పెద్ద ప్రాజెక్టులకు చాలా మంది ఫైళ్లు, చాలా కాలం పడుతుంది. కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సింగిల్ విండో క్లియరెన్స్ ద్వారా త్వరగా అనుమతులు ఇచ్చింది. భూమి కేటాయింపు, విద్యుత్ కనెక్షన్లు, పర్యావరణ అనుమతులు అన్నీ సకాలంలో అందించారు.

ప్రభుత్వం గూగుల్ తో కేవలం భూమి ఇచ్చి వదిలేయలేదు. AI ను ప్రభుత్వ సేవల్లో ఎలా వాడాలో కూడా ఆలోచించింది. గూగుల్ తో ఒక ప్రత్యేక MoU కూడా సంతకం చేసింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, AI ను ఆరోగ్యం, స్థిరత్వం, డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, నైపుణ్యాల అభివృద్ధి, స్టార్టప్ ఎకో-సిస్టమ్ అన్ని రంగాల్లో వాడతారు. గూగుల్ పది వేల మంది విద్యార్థులకు, డెవలపర్లకు, ప్రొఫెషనల్స్ కు AI ఎసెన్షియల్స్ కోర్సు సర్టిఫికేట్లు అందిస్తుంది. ఇది స్థానిక ప్రజలకు AI నైపుణ్యాలను అందిస్తుంది.

ఆరోగ్య రంగంలో AI ద్వారా రోగ నిర్ధారణ మెరుగుపరచబడుతుంది, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు మెరుగైన వైద్య సేవలు అందుతాయి. పర్యావరణ రంగంలో గాలి నాణ్యత నిర్వహణ, పట్టణ ప్రణాళిక, విపత్తు నిర్వహణ వంటి విషయాల్లో AI సహాయపడుతుంది. స్థానిక స్టార్టప్లకు మార్గదర్శకత్వం, నెట్వర్కింగ్ అవకాశాలు, గూగుల్ స్టార్టప్ యాక్సిలరేటర్ ప్రోగ్రామ్స్ అందుబాటులోకి వస్తాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2029 నాటికి ఆరు గిగావాట్ల డేటా సెంటర్ సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసే లక్ష్యాన్ని పెట్టుకుంది. విశాఖపట్నం AI హబ్ ఈ లక్ష్యంలో మొదటి మరియు అతిపెద్ద భాగం. ప్రభుత్వం రాయితీ భూమి, రాయితీ విద్యుత్తు, పన్ను మినహాయింపులు అందిస్తోంది. కానీ ఇవి గుడ్డిగా ఇవ్వడం లేదు. పర్యావరణ నియమాలు, స్థానిక ఉద్యోగాల సృష్టి, నైపుణ్యాల బదిలీ వంటి షరతులతో ఇస్తోంది.

గూగుల్ CEO సుందర్ పిచాయి ప్రధానమంత్రి మోదీతో మాట్లాడి, విశాఖపట్నం AI హబ్ గురించి వివరించారు. ఇది గిగావాట్ స్థాయి కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం, కొత్త అంతర్జాతీయ సబ్సీ గేట్వే, పెద్దస్థాయి శక్తి మౌలిక సదుపాయాలను కలిగి ఉందని చెప్పారు. దీని ద్వారా భారతదేశంలో AI ఆవిష్కరణను వేగవంతం చేస్తామని, వృద్ధిని నడిపిస్తామని హామీ ఇచ్చారు.

అదానీ చైర్మన్ గౌతమ్ అదానీ దీన్ని భారతదేశానికి ఒక చారిత్రాత్మక రోజు అని పేర్కొన్నారు. ఈ సదుపాయం డీప్ లర్నింగ్, న్యూరల్ నెట్వర్క్ శిక్షణ, పెద్ద స్థాయి AI మోడల్ ఇన్ఫరెన్స్ కోసం అవసరమైన TPU మరియు GPU ఆధారిత కంప్యూటింగ్ శక్తిని కలిగి ఉంటుందని చెప్పారు. ఇది ఆరోగ్యం, వ్యవసాయం, లాజిస్టిక్స్, ఫైనాన్స్ వంటి కీలక రంగాలకు AI నడిచే పరిష్కారాలను వేగవంతం చేసే ఎకో-సిస్టమ్ ను సృష్టిస్తుందని అన్నారు. భారతదేశపు AI విప్లవాన్ని శక్తివంతం చేసే ఇంజిన్ ను తాము నిర్మిస్తున్నామని గర్వంగా ప్రకటించారు.

గూగుల్ క్లౌడ్ CEO థామస్ కూరియన్ చెప్పినట్లు, ఇది అమెరికా వెలుపల ప్రపంచంలోనే గూగుల్ నిర్మించే అతిపెద్ద AI హబ్. ఇది విశాఖపట్నంను ప్రపంచ AI ఆవిష్కరణ కేంద్రంగా మారుస్తుంది, భారతదేశానికి మాత్రమే కాకుండా ఆసియా మరియు ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా సేవ చేస్తుంది. ఈ గిగావాట్ స్థాయి AI హబ్ డేటాను స్థానికంగా నిల్వ చేస్తుంది, వివిధ రంగాల్లో AI నడిచే పరిష్కారాలకు శక్తి ఇస్తుందని అన్నారు.

గూగుల్ ప్రకారం, ఈ AI హబ్ 2026-2030 మధ్య అమెరికా GDP కి కనీసం పదిహేను బిలియన్ డాలర్లు జోడిస్తుంది. క్లౌడ్ మరియు AI స్వీకరణ పెరగడం, అమెరికన్ ప్రతిభ మరియు వనరుల పాల్గొనం వల్ల కొత్త ఆర్థిక కార్యకలాపాలు సృష్టించబడతాయి. భారతదేశానికి కూడా ఇది భారీ ఆర్థిక ప్రయోజనాలను తెస్తుంది. ఒక లక్ష ఎనభై వేల ఉద్యోగాలు కల్పించబడతాయని అంచనా.

విశాఖపట్నం AI హబ్ ప్రాజెక్ట్ కేవలం టెక్నాలజీ ప్రాజెక్ట్ మాత్రమే కాదు. ఇది ప్రభుత్వం, ప్రైవేట్ రంగం, విదేశీ పెట్టుబడిదారులు, స్థానిక వ్యాపారులు అందరి సహకారంతో రూపొందిన సమగ్ర ఎకో-సిస్టమ్. దీర్ఘకాలిక దృష్టి, పర్యావరణ బాధ్యత, సామాజిక న్యాయం, ఆర్థిక అభివృద్ధి అన్నింటినీ సమతుల్యం చేసే ప్రయత్నం ఇది.

“కష్టపడినవాడు గెలుస్తాడు” అనే సామెత ఇక్కడ నిజమైంది. ఒక సంవత్సరం పాటు కష్టపడి, చర్చలు జరిపి, అనేక అడ్డంకులను అధిగమించి, చివరకు విశాఖపట్నం AI హబ్ సాకారమైంది. ఇది కేవలం ప్రారంభం మాత్రమే. ముందు ఐదు సంవత్సరాలు నిర్మాణం జరుగుతుంది, తరువాత దశాబ్దాల పాటు ఈ హబ్ భారతదేశపు AI భవిష్యత్తును రూపొందిస్తుంది. విశాఖపట్నం ఉక్కు నగరం నుంచి AI నగరంగా మారే ప్రయాణం ఇప్పుడు ప్రారంభమైంది. ఈ ప్రయాణంలో మనమందరం భాగస్వాములం, సాక్షులం, నిర్మాతలం.