పూర్ణం: ఎంత విభజించినా మిగిలేది పూర్ణమే

సంపూర్ణత, తగ్గింపు, లోపభావం, మరియు మనిషి దుఃఖంపై ఒక ఆత్మపరిశీలన

రచన: డా. బి. ఎస్. చక్రవర్తి

పూర్ణమదః పూర్ణమిదం
పూర్ణాత్ పూర్ణముదచ్యతే
పూర్ణస్య పూర్ణమాదాయ
పూర్ణమేవావశిష్యతే

అది పూర్ణం. ఇది పూర్ణం.

పూర్ణం నుండి పూర్ణమే ఉద్భవిస్తుంది.

పూర్ణం నుండి పూర్ణాన్ని తీసివేసినా,

మిగిలేది కూడా పూర్ణమే.

ఈ మంత్రం ఒక ప్రార్థన మాత్రమే కాదు. ఇది ఒక మహాదృష్టి. ఇది జీవితం గురించి, ప్రకృతి గురించి, మనిషి గురించి, ఈ విశ్వం గురించి చెప్పిన అత్యంత లోతైన సత్యాలలో ఒకటి.

మనిషి మనస్సుకు ఒక అలవాటు ఉంది. ఏదైనా పెద్దదిగా, విశాలంగా, అనంతంగా కనిపిస్తే దాన్ని చిన్న చిన్న భాగాలుగా విభజించి అర్థం చేసుకోవాలనుకుంటుంది. ఇది తప్పు కాదు. ఇదే విజ్ఞానం యొక్క పద్ధతి. ఇదే వైద్యశాస్త్రం యొక్క పద్ధతి. ఇదే పరిశోధన యొక్క పద్ధతి.

శరీరాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి మనం అవయవాలుగా విభజిస్తాం. అవయవాలను కణజాలాలుగా చూస్తాం. కణజాలాలను కణాలుగా చూస్తాం. కణాలను రసాయనాలుగా, జన్యు సంకేతాలుగా, అణువులుగా చూస్తాం. ఇదంతా అవసరమే.

కానీ ప్రమాదం ఎప్పుడు మొదలవుతుంది అంటే — ఈ విభజనే నిజం అని మనం నమ్మినప్పుడు.

తగ్గించడం అనేది అర్థం చేసుకునే పద్ధతి మాత్రమే.

అది అసలు సత్యం కాదు.

గోడ, ఇటుక, దుమ్ము — పూర్ణం యొక్క రహస్యం

ఒక ఇటుక గోడను చూడండి.

మొదట అది ఒకే నిర్మాణంలా కనిపిస్తుంది. అందంగా, బలంగా, క్రమబద్ధంగా ఉంటుంది. ఆ గోడ ఇంటి భాగం కావచ్చు. పాఠశాల గోడ కావచ్చు. ఆసుపత్రి గోడ కావచ్చు. దేవాలయ గోడ కావచ్చు. ఏదైనా కావచ్చు.

మన కళ్లకు అది ఒక గోడ.

కానీ ఆ గోడను పగులగొడితే ఏమవుతుంది?

గోడ కనిపించదు. దాని స్థానంలో ఇటుకలు కనిపిస్తాయి.

మనము అంటాము — గోడ పాడైంది. నిర్మాణం ధ్వంసమైంది. అందం పోయింది. క్రమం పోయింది.

కానీ కొంచెం లోతుగా చూస్తే వేరే దృశ్యం కనిపిస్తుంది.

గోడ నశించలేదు.

గోడ తనలో దాగి ఉన్న ఇటుకలను బయటపెట్టింది.

ప్రతి ఇటుకకు తన స్వంత ఆకారం ఉంది. తన స్వంత గట్టితనం ఉంది. తన స్వంత నిర్మాణం ఉంది. ప్రతి ఇటుక కూడా తనంతట తాను ఒక పూర్ణమైన నిర్మాణమే.

మరి ఆ ఇటుకను కూడా పగులగొడితే?

అది చిన్న చిన్న ముక్కలవుతుంది.

మన కళ్లకు అది మరింత ధ్వంసంలా కనిపిస్తుంది. కానీ ఆ ముక్కలకూ ఆకారం ఉంది. బరువు ఉంది. పదార్థం ఉంది. రంగు ఉంది. నిర్మాణం ఉంది.

మరింత నూరితే దుమ్ము అవుతుంది.

దుమ్ము అంటే ఏమిటి? అర్థంలేని అవశేషమా? కాదు. ఆ దుమ్ములో కూడా అణువులు ఉన్నాయి. అణువులలో పరమాణువులు ఉన్నాయి. పరమాణువులలో ఉపపరమాణు నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. వాటి వెనుక ఇంకా లోతైన శక్తి, క్రమం, సంభావ్యత ఉన్నాయి.

అంటే ప్రతి స్థాయిలోనూ క్రమం ఉంది. ప్రతి స్థాయిలోనూ నిర్మాణం ఉంది. ప్రతి స్థాయిలోనూ పూర్ణత్వం ఉంది.

గోడ పూర్ణం.

ఇటుక పూర్ణం.

ఇటుక ముక్క పూర్ణం.

దుమ్ము పూర్ణం.

అణువు పూర్ణం.

కనిపించని మూలం కూడా పూర్ణమే.

ఇదే పూర్ణం.

కనిపించే రూపం మారుతుంది. కానీ అసలు సంపూర్ణత తగ్గదు.

మనిషి దుఃఖం ఎక్కడ మొదలవుతుంది?

మనిషి దుఃఖం కూడా ఇక్కడే మొదలవుతుంది.

మనము మనల్ని మనమే తగ్గించుకుంటాం.

మనల్ని పేరు వరకు తగ్గించుకుంటాం.

వృత్తి వరకు తగ్గించుకుంటాం.

డబ్బు వరకు తగ్గించుకుంటాం.

పదవి వరకు తగ్గించుకుంటాం.

కులం, మతం, భాష, ప్రాంతం, విజయం, అపజయం వరకు తగ్గించుకుంటాం.

తర్వాత ఆ చిన్న చిన్న గుర్తింపులనే మన అసలు స్వరూపం అని అనుకుంటాం.

“నేను డాక్టర్.”

“నేను ప్రొఫెసర్.”

“నేను ధనవంతుడు.”

“నేను పేదవాడు.”

“నేను విజయవంతుడిని.”

“నేను విఫలుడిని.”

“నాకు గౌరవం ఉంది.”

“నాకు గౌరవం లేదు.”

ఇవి అన్నీ జీవితంలోని తాత్కాలిక ఏర్పాట్లు మాత్రమే. ఇవి అవసరం. సమాజానికి ఇవి కావాలి. పరిపాలనకు ఇవి కావాలి. వ్యవహారానికి ఇవి కావాలి. కానీ ఇవి మన అసలు స్వరూపం కావు.

గోడ అనేది ఇటుకల ఒక ఏర్పాటు మాత్రమే. అలాగే మన వ్యక్తిత్వం కూడా పూర్ణత్వం యొక్క ఒక తాత్కాలిక ఏర్పాటు మాత్రమే.

కానీ మనం ఆ ఏర్పాటునే నిజం అనుకుంటాం. అక్కడే దుఃఖం మొదలవుతుంది.

“నాలో ఏదో లోపం ఉంది” — ఇదే మాయ

మనిషి మనస్సులో పెద్ద మాయ ఏమిటంటే — “నాలో ఏదో లోపం ఉంది” అనే భావన.

నేను ఇంకా విజయవంతం కాలేదు.

నేను ఇంకా ధనవంతుడు కాలేదు.

నాకు ఇంకా గౌరవం రాలేదు.

నాకు ఇంకా పేరు రాలేదు.

నేను ఇంకా శక్తివంతుడిని కాలేదు.

నన్ను ఇంకా ఎవ్వరూ గుర్తించలేదు.

ఈ “ఇంకా” అనే భావమే మనిషిని పరుగెత్తిస్తుంది.

ఈ “లోపం” అనే భావమే మనిషిని అసాంతృప్తిగా ఉంచుతుంది.

కానీ పూర్ణం చెబుతుంది:

నీకు పూర్ణత్వం సంపాదించాల్సిన అవసరం లేదు.

నీవు పూర్ణత్వం నుండి వేరుపడలేదు.

నీవు అనంతత్వం చేత విడిచిపెట్టబడలేదు.

నీవు ఆ పూర్ణత్వం యొక్క ఒక వ్యక్తీకరణవు.

మనము నేర్చుకుంటే, పూర్ణానికి ఏమీ జోడించడం కాదు. మనలో దాగి ఉన్న దాన్ని బయటకు తెచ్చుకుంటున్నాం.

మనము సంపాదిస్తే, పూర్ణానికి సంపద జోడించడం కాదు. ఒక సామాజిక స్థాయిలో ఒక ఏర్పాటు మారుతోంది.

మనము గెలిస్తే, పూర్ణం పెరగదు.

మనము ఓడితే, పూర్ణం తగ్గదు.

మారేది ఏర్పాటు మాత్రమే.

మిగిలేది పూర్ణత్వమే.

అల, సముద్రం, మరియు మన స్వరూపం

ఒక అలను చూడండి.

ఒక అల పెద్దగా ఉంటుంది. మరో అల చిన్నగా ఉంటుంది. ఒక అల దూరం ప్రయాణిస్తుంది. మరో అల వెంటనే విరిగిపోతుంది. ఒక అలను చూసి మనం “ఇది గొప్పది” అంటాం. మరో అలను చూసి “ఇది చిన్నది” అంటాం.

కానీ అన్ని అలలూ నీరే.

పెద్ద అల కూడా నీరే.

చిన్న అల కూడా నీరే.

విరిగిపోయిన అల కూడా నీరే.

ఇంకా పైకి రాని అల కూడా నీరే.

అల తనను తాను అలగా మాత్రమే చూసుకుంటే భయం మొదలవుతుంది. నేను ఎంత పెద్దదాన్ని? నేను ఎప్పుడు విరిగిపోతాను? నాకు మరొక అల కంటే తక్కువ విలువ ఉందా?

కానీ అల తనను నీరుగా చూసుకుంటే భయం తగ్గుతుంది.

మనిషి కూడా అంతే.

తనను కేవలం పేరు, వృత్తి, శరీరం, పదవి, సంపదగా చూసుకుంటే భయం మొదలవుతుంది.

తనను పూర్ణం యొక్క వ్యక్తీకరణగా చూసుకుంటే శాంతి మొదలవుతుంది.

వైద్యశాస్త్రంలో కూడా ఇదే సత్యం

వైద్యంలో మనం తగ్గిస్తాం. ఇది అవసరం.

రోగిని చూశాక రక్తపరీక్షలు చూస్తాం. ఎక్స్‌రే చూస్తాం. స్కాన్ చూస్తాం. లివర్ ఫంక్షన్, కిడ్నీ ఫంక్షన్, హిమోగ్లోబిన్, వైట్ సెల్ కౌంట్, సోడియం, పొటాషియం — ఇలా విడగొట్టి చూస్తాం.

ఇది అవసరం. ఇది లేకపోతే నిర్ధారణ చేయలేం. చికిత్స చేయలేం.

కానీ రోగి కేవలం ఒక రిపోర్ట్ కాదు.

రోగి కేవలం ఒక అవయవం కాదు.

రోగి కేవలం ఒక వ్యాధి పేరు కాదు.

రోగి ఒక సంపూర్ణ జీవితం.

అతనికి భయం ఉంది. ఆశ ఉంది. కుటుంబం ఉంది. గతం ఉంది. బాధ ఉంది. గౌరవం ఉంది. నిశ్శబ్దం ఉంది.

వైద్యం తగ్గింపు ద్వారా ఖచ్చితత్వం ఇస్తుంది. కానీ కరుణ మొత్తం మనిషిని చూడమంటుంది.

తగ్గింపు విజ్ఞానానికి అవసరం.

పూర్ణ దృష్టి జ్ఞానానికి అవసరం.

సమాజపు గొడవల మూలం

మనుషులు ఎందుకు గొడవపడతారు?

ఎందుకంటే వారు తమను తాము చిన్న గుర్తింపులుగా తగ్గించుకుంటారు.

నేను ఈ కులం.

నేను ఈ మతం.

నేను ఈ భాష.

నేను ఈ పార్టీ.

నేను ఈ ప్రాంతం.

నేను ఈ సిద్ధాంతం.

తర్వాత ఎదుటివారిని కూడా అలాగే తగ్గిస్తారు.

అతను వేరే కులం.

అతను వేరే మతం.

అతను వేరే భాష.

అతను వేరే వర్గం.

అతను వేరే ఆలోచన.

ఇక్కడి నుండి పోరాటం మొదలవుతుంది.

విభిన్నత తప్పు కాదు. భిన్నత్వం అందమైనది. మామిడి చెట్టు వేప చెట్టు కాదు. నది పర్వతం కాదు. పిల్లవాడు వృద్ధుడు కాదు. కవిత్వం ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. భిన్నత్వం ప్రకృతి యొక్క సంగీతం.

కానీ భిన్నత్వం వేర్పాటు కాదు.

చాలా ఇటుకలు కలిసి గోడ అవుతాయి.

చాలా స్వరాలు కలిసి సంగీతం అవుతాయి.

చాలా అవయవాలు కలిసి శరీరం అవుతాయి.

చాలా మనుషులు కలిసి సమాజం అవుతారు.

భిన్నత్వంలో ఏకత్వం చూడటం జ్ఞానం.

భిన్నత్వంలో శత్రుత్వం చూడటం అజ్ఞానం.

ప్రకృతి కూడా పూర్ణమే

మనము ప్రకృతిని కూడా తగ్గించాము.

అడవిని కలపగా తగ్గించాము.

నదిని నీటి సరఫరాగా తగ్గించాము.

భూమిని రియల్ ఎస్టేట్‌గా తగ్గించాము.

జంతువులను వనరులుగా తగ్గించాము.

గాలిని వినియోగ పదార్థంగా తగ్గించాము.

అక్కడే ప్రకృతి మీద హింస మొదలైంది.

అడవి కేవలం చెట్లు కాదు. అది నేల, వర్షం, పక్షులు, పురుగులు, జంతువులు, నీడ, శ్వాస, జీవచక్రం, భవిష్యత్తు.

నది కేవలం నీరు కాదు. అది సంస్కృతి, వ్యవసాయం, ఆహారం, గ్రామం, యాత్ర, పండుగ, జీవనం.

పూర్ణ దృష్టి లేకుండా తగ్గింపు వినాశనంగా మారుతుంది.

విజయం, అపజయం — ఇవి ఏర్పాట్లు మాత్రమే

పూర్ణం అర్థమైతే విజయం, అపజయం రెండూ వేరేలా కనిపిస్తాయి.

విజయం వస్తే మనం కృతజ్ఞతతో ఉంటాం. ఎందుకంటే అది కేవలం “నా” విజయం కాదు. తల్లిదండ్రులు, గురువులు, సమాజం, శరీరం, కాలం, అవకాశం, కృషి, అనేక కనిపించని చేతులు — ఇవన్నీ కలిసి ఒక ఫలితం ఇచ్చాయి.

అపజయం వస్తే పూర్తిగా కూలిపోము. ఎందుకంటే అపజయం కూడా ఒక ఏర్పాటు మాత్రమే. అది మన అసలు స్వరూపం కాదు.

ప్రశంస వస్తే ఉబ్బిపోము.

నింద వస్తే విరిగిపోము.

లాభం వస్తే మత్తెక్కదు.

నష్టం వస్తే అంతం అనిపించదు.

ఎందుకంటే ఇవన్నీ గోడల మార్పులు. ఇటుకల మార్పులు. ఏర్పాట్ల మార్పులు.

పూర్ణం మాత్రం అలాగే ఉంటుంది.

శరీరం మారుతుంది, పూర్ణం మారదు

బాల్యం పోతుంది. యౌవనం పోతుంది. శరీర బలం మారుతుంది. జుట్టు తెల్లబడుతుంది. కళ్ల చూపు తగ్గుతుంది. పేరు మారుతుంది. పదవి మారుతుంది. ఇంటి పరిస్థితులు మారుతాయి. మనుషులు వస్తారు, వెళ్తారు.

మనము బాధపడతాం. అది సహజం.

పూర్ణం అనే జ్ఞానం బాధను నిరాకరించదు. అది బాధను అవమానించదు. కన్నీళ్లను ఆపమని చెప్పదు. నష్టాన్ని తేలికగా తీసుకోమని చెప్పదు.

కానీ అది ఒక లోతైన విషయం చెబుతుంది:

రూపం మారింది.

ఏర్పాటు మారింది.

కానీ అసలు పూర్ణత్వం నశించలేదు.

ఈ అవగాహన శాంతిని ఇస్తుంది.

జీవితం మారకుండా ఉండటం వల్ల కాదు.

మార్పును అసంపూర్ణతగా పొరబడకపోవడం వల్ల.

పూర్ణం అంటే ఏమీ చేయకపోవడం కాదు

పూర్ణం అంటే కూర్చోవడం కాదు.

పూర్ణం అంటే నిర్లక్ష్యం కాదు.

పూర్ణం అంటే బాధ్యతల నుండి పారిపోవడం కాదు.

పూర్ణం అంటే — లోపభావం నుండి కాకుండా, సంపూర్ణత నుండి జీవించడం.

పని చేయండి. కానీ మీ ఉనికిని నిరూపించుకోవడానికి కాదు.

నేర్చుకోండి. కానీ మీరు పనికిరానివారు అని భావించి కాదు.

సంపాదించండి. కానీ మీరు అసంపూర్ణులని అనుకుని కాదు.

ప్రేమించండి. కానీ దయ కోసం భిక్ష అడుగుతున్నట్టు కాదు.

సేవ చేయండి. కానీ అహంకారం కోసం కాదు.

లోపం నుండి వచ్చే పని ఆందోళనను పెంచుతుంది.

పూర్ణత్వం నుండి వచ్చే పని వ్యక్తీకరణగా మారుతుంది.

పువ్వు పూయడం ద్వారా సంపూర్ణం కావడం కాదు.

అది పూర్ణత్వం సువాసనగా వ్యక్తమవుతోంది.

నది ప్రవహించడం ద్వారా నీరు కావడం కాదు.

ప్రవహించడం దాని స్వభావం.

సూర్యుడు ప్రకాశించడం ద్వారా తన ఉనికిని నిరూపించడం కాదు.

ప్రకాశించడం అతని స్వభావం.

అలాగే మనిషి కూడా — పూర్ణత్వం తెలుసుకున్నప్పుడు — ఏదో కావడానికి కాదు, తనలో దాగి ఉన్నది వెలువడటానికి జీవిస్తాడు.

ఆచరణలో పూర్ణ దృష్టి

పూర్ణం అనేది కేవలం తత్వశాస్త్రం కాదు. ఇది జీవన విధానం.

రోగిని చూసేటప్పుడు మొత్తం మనిషిని చూడటం.

పిల్లవాడిని చూసేటప్పుడు మార్కులు కాకుండా జీవాన్ని చూడటం.

సంపాదనలో అసూయ కాకుండా కృతజ్ఞతను చూడటం.

ప్రకృతిని ఉపయోగించేటప్పుడు దోపిడీ కాకుండా గౌరవాన్ని కలిగి ఉండటం.

భిన్నాభిప్రాయంలో శత్రువును కాకుండా మరో వ్యక్తీకరణను చూడటం.

ఇదే పూర్ణ దృష్టి.

మనము ఒకరిని గాయపరిస్తే, మనం వేరొకరిని కాదు — మొత్తం సమాజాన్ని గాయపరుస్తున్నాం. శరీరంలో ఒక చేయి కంటిని గాయపరిస్తే, నొప్పి మొత్తం మనిషిదే. అలాగే సమాజంలో ఒక వర్గం మరో వర్గాన్ని అవమానిస్తే, బాధ చివరకు మొత్తం సమాజానిదే.

అందుకే కరుణ ఒక నీతి మాత్రమే కాదు.

కరుణ అనేది సరైన దృష్టి.

మరణం కూడా చివరి పాఠమే

మరణం గురించి ఆలోచించినప్పుడు మనకు భయం వస్తుంది. ఎందుకంటే మనం రూపాన్ని నిజం అనుకున్నాం. పేరు, శరీరం, సంబంధం, పదవి, ఇల్లు, సంపద — ఇవన్నీ “నేను” అని అనుకున్నాం.

కానీ మరణం చెబుతుంది:

ఇవి అన్నీ అప్పుగా ఇచ్చిన ఏర్పాట్లు.

శరీరం భూమి నుండి వచ్చింది, భూమికి వెళ్తుంది.

శ్వాస గాలిలో నుండి వచ్చింది, గాలిలో కలుస్తుంది.

వేడి విశ్వ శక్తిలో నుండి వచ్చింది, దానిలోకి వెళ్తుంది.

పేరు కొంతకాలం జ్ఞాపకాల్లో ఉంటుంది.

కర్మలు ఇతరుల జీవితాల్లో అలలుగా కొనసాగుతాయి.

గోడ కూలుతుంది.

ఇటుకలు విడిపోతాయి.

దుమ్ము చెల్లాచెదురవుతుంది.

కానీ ఉనికి నశించదు.

ఇది అర్థమైతే మరణం కూడా కేవలం అంతం కాదు. అది ఒక ఏర్పాటుకి ముగింపు. ఒక పెద్ద రహస్యానికి తిరుగు ప్రయాణం.

ముగింపు: మిగిలేది పూర్ణమే

పూర్ణం మనసుకు ఔషధం.

ఇది చెబుతుంది:

నీవు అసంపూర్ణుడివి కాదు.

నీవు విడిచిపెట్టబడిన చిన్న ముక్కవు కాదు.

నీవు లోపంతో పుట్టలేదు.

నీవు ఏదో సంపాదించి పూర్ణం కావాల్సిన అవసరం లేదు.

నీవు పూర్ణం యొక్క వ్యక్తీకరణవు.

నీవు ఒక రూపంలో కనిపిస్తున్నావు.

ఒక పేరుతో పిలవబడుతున్నావు.

ఒక శరీరంలో ప్రయాణిస్తున్నావు.

ఒక పాత్ర పోషిస్తున్నావు.

కానీ నీ అసలు మూలం పూర్ణమే.

గోడ పగిలినా పూర్ణమే.

ఇటుక పగిలినా పూర్ణమే.

దుమ్ము చెల్లాచెదురైనా పూర్ణమే.

అణువు కనిపించినా పూర్ణమే.

కనిపించని మూలం కూడా పూర్ణమే.

అది పూర్ణం.

ఇది పూర్ణం.

పూర్ణం నుండి పూర్ణమే వస్తుంది.

పూర్ణాన్ని తీసుకున్నా మిగిలేది పూర్ణమే.

ఇది తెలుసుకోవడం జ్ఞానం.

ఇది జీవించడం శాంతి.

మీ అమూల్యమైన సూచనలు ,అభిప్రాయములు తెలుపగలరు. 

— డా. బి. ఎస్. చక్రవర్తి

bheemisetty1972@gmail.com.

WhatsApp: 9848253535